1 mei 2003

Vanaf vandaag is er een Landelijk Orgaan voor Wetenschappelijke Integriteit (LOWI), dat klachten over wetenschappelijk wangedrag zal behandelen.

Het LOWI is ingesteld op initiatief van de Vereniging van Universiteiten (VSNU), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). De betrokken universiteiten en onderzoeksinstellingen hebben afspraken gemaakt over de procedures bij het schenden van de wetenschappelijke normen. Wanneer de 'klager' of 'beklaagde' niet tevreden is over de beslissing die de instelling over de klacht heeft genomen, kunnen zij die 'in tweede instantie' aan het LOWI voorleggen. Het LOWI is ondergebracht bij de KNAW; voorzitter is prof.mr. A.S. Hartkamp, procureur-generaal bij de Hoge Raad.

Eind 2001 verscheen de Notitie Wetenschappelijke Integriteit (pdf) van VSNU, NWO en KNAW. De notitie beschrijft de algemeen aanvaarde normen in het wetenschappelijk onderzoek en geeft aanbevelingen over hoe wetenschappelijk wangedrag zoals plagiaat, het vervalsen of onvolledig weergeven van onderzoeksresultaten, kan worden voorkomen. De universiteiten en onderzoeksinstellingen hebben het op zich genomen om bij hun organisatie een of meer vertrouwenspersonen aan te stellen, bij wie vermoedens van wangedrag kunnen worden gemeld. De vertrouwenspersoon rapporteert over de kwestie aan het bestuur van de eigen instelling, dat vervolgens op korte termijn een beslissing moet nemen.

De instelling van een Landelijk Orgaan voor Wetenschappelijke Integriteit is het sluitstuk voor deze procedure. Wanneer één van de bij een geschil betrokken partijen niet tevreden is over de beslissing van de instelling, kan de klacht worden voorgelegd aan het LOWI. Het oordeel van het LOWI heeft de status van een advies aan het bestuur van de instelling. Dat is op zijn beurt verplicht om de beslissing over dat advies aan de betrokkenen kenbaar te maken.

Het LOWI is onafhankelijk en bestaat uit drie leden: een voorzitter, een lid uit de natuur- of levenswetenschappen en een lid uit de geestes- of sociale wetenschappen. Voor het geval de drie leden direct of indirect betrokken zijn bij een te beoordelen klacht, zijn ook plaatsvervangers benoemd. Ten behoeve van de inhoudelijke behandeling van een zaak wordt het LOWI uitgebreid met twee deskundigen op het aan de orde zijnde gebied van wetenschappelijk onderzoek. De permanente samenstelling is als volgt:

• prof. mr. A.S. Hartkamp, procureur-generaal Hoge Raad, voorzitter
• mr. T. Koopmans, oud-advocaat-generaal Hoge Raad, plv. voorzitter
• prof. dr. J.J. Sixma, emeritus hoogleraar Universiteit Utrecht, oud-voorzitter Gezondheidsraad, lid natuur- en levenswetenschappen
• prof. dr. J.F.G. Vliegenthart, emeritus hoogleraar Universiteit Utrecht, plv. lid natuur- en levenswetenschappen
• prof. dr. R.I. Bartsch, hoogleraar Universiteit van Amsterdam, lid geestes- en sociale wetenschappen
• prof. dr. G.J. Mellenbergh, hoogleraar Universiteit van Amsterdam, plv. lid geestes- en sociale wetenschappen

Uitvoerend secretaris is mr. D.G. de Hen, KNAW, Postbus 19121, 1000 GC Amsterdam.

Het reglement van het LOWI en de Notitie Wetenschappelijke Integriteit zijn op te vragen bij de KNAW (tel. 020 551 0733, communicatie@bureau.knaw.nl). Ook kunt u het reglement en de notitie hier als pdf downloaden.