24 juni 2013

Minicollege door Akademiehoogleraar Bert Brunekreef
Luchtvervuiling: een blijvende uitdaging

Locatie: KNAW, Kloveniersburgwal 29, 1011 JV Amsterdam. Tijd: 16.00 uur - 17.15 uur

Met de serie minicolleges (45 minuten) van Akademiehoogleraren wil de KNAW speciale aandacht geven aan de bijzondere groep Akademiehoogleraren en hun onderzoek. Het minicollege biedt tevens een podium aan jonge onderzoekers.

Bert Brunekreef (UU) zal het in zijn college hebben over de effecten van luchtvervuiling en fijnstof op de volksgezondheid. Ulrike Gehring, onderzoeker in de onderzoeksgroep van Bert Brunekreef, geeft een korte lezing over het ESCAPE-project.

Uiteraard is er volop gelegenheid voor vragen en discussie.

Toegang is gratis. U kunt zich voor de bijeenkomst aanmelden via het elektronische aanmeldformulier.

Luchtvervuiling: een blijvende uitdaging

Bert Brunekreef, Universiteit Utrecht

Beelden van extreme luchtvervuiling in Beijing deze winter of in Moskou tijdens de zomer van 2010 laten zien dat deze vorm van vervuiling op sommige plaatsen nog altijd een groot risico voor de volksgezondheid vormt. Beperkt dit probleem zich tot delen van de wereld waar nog geen sprake is van strenge milieuwetgeving, zoals de hoogontwikkelde economieën deze de afgelopen decennia hebben ingevoerd? Of zijn de effecten op de volksgezondheid ook zichtbaar bij lagere niveaus van blootstelling?

De Europese Unie heeft 2013 uitgeroepen tot het 'Jaar van de Lucht'. Het bestaande beleid met betrekking tot luchtkwaliteit wordt dit jaar grotendeels herzien. Onderzoek naar de gezondheidseffecten van luchtvervuiling vormt een belangrijke basis voor dergelijk beleid. Europese luchtkwaliteitsnormen, in het bijzonder wat betreft 'fijn stof', zijn doorgaans minder streng dan in de VS en voldoen in nog mindere mate aan de richtlijnen van de WHO.

Uitdagingen bij het vaststellen van effecten van langdurige blootstelling aan 'fijn stof' zijn onder meer het kwantificeren van blootstellingscontrasten en het onderzoeken van voldoende grote populaties voor het nauwkeurig schatten van effecten als voortijdige sterfte, incidentie van coronaire hartziekten, en astma bij kinderen. Het onderzoek dat de KNAW steunt, draagt in grote mate bij aan het aanpakken van deze uitdagingen.

De methoden voor blootstellingsanalyse worden verfijnd door de ruimtelijke contrasten in blootstelling aan 'fijn stof' en andere verontreinigingen gedetailleerd op lokale schaal te modelleren. Hierbij gebruiken we speciaal daartoe ontwikkelde monitoringprogramma’s en zogeheten 'Land Use Regression' methodieken. De modellering van attributen van 'fijn stof' als massa, roetgehalte en chemische samenstelling is intussen sterk verbeterd. Methoden voor het meten en modelleren van 'ultrafijn' stof (< 100 nm.) zijn momenteel in ontwikkeling.

Verder is een grootschalige epidemiologische studie gestart, de European Study of Cohorts for Air Pollution Effects (ESCAPE). Doel van dit onderzoek is een nauwkeurige schatting van de effecten van langdurige blootstelling aan luchtvervuiling op onder meer de incidentie van laag geboortegewicht, ademhalingsaandoeningen bij volwassenen, hart- en vaatziekten en voortijdige sterfte. De ESCAPE-studie baseert zich op gegevens van bijna veertig bestaande Europese cohortstudies met in totaal meer dan één miljoen deelnemers. De uitkomsten worden dit jaar bekend. Enkele voorbeelden hiervan komen alvast aan bod in deze presentatie alsook in de begeleidende presentatie van dr. Ulrike Gehring.

Luchtvervuiling, infecties van de luchtwegen, astma, longfunctie en allergische sensibilisatie bij kinderen - het ESCAPE-project

Ulrike Gehring, Universiteit Utrecht

Er is enig bewijs voor schadelijke effecten op lange termijn van blootstelling aan luchtvervuiling op astma en de longfunctie van kinderen. Het bewijs voor de lange termijn effecten van luchtvervuiling op luchtweginfecties en allergie is nog beperkter.

In het kader van de 'European Study of Cohorts for Air Pollution Effects' (ESCAPE) bestudeerden we de effecten van blootstelling aan luchtvervuiling op luchtweginfecties vroeg in het leven en astma, longfunctie en allergische sensibilisatie tot de leeftijd van 8-10 jaar in 5-7 Europese geboortecohorten in Duitsland, Italië, Nederland, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Zweden.

De jaargemiddelde blootstelling aan luchtverontreiniging stikstofoxiden (NO2, NOx), massaconcentratie van zwevende deeltjes met een diameter van minder dan 2,5, minder dan 10, en 2,5-10 micrometer (PM2.5, PM10 en PMcoarse) en roet, werd geschat voor de woonadressen met behulp van empirische regressiemodellen. Effecten van blootstelling aan luchtverontreiniging werden eerst per cohort geschat. Vervolgens werden cohort-specifieke effect schattingen gecombineerd door meta-analyse.

Significante effecten werden gevonden voor longontsteking en longfunctie. De effecten voor astma en allergische sensibilisatie waren niet significant. Blootstelling aan luchtvervuiling kan gedurende de eerste jaren van het leven het risico op longontsteking verhogen en kan resulteren in een vermindering van de longfunctie bij schoolkinderen.

Organisatie

Unit Prijzen en Subsidies

Contactpersoon

Ella Uijtdewilligen
Tel. 020 551 0710
E-mail: ella.uijtdewilligen@knaw.nl