Wil Roebroeks (1955, archeologie, Universiteit Leiden) is volgens de jury Nederlands invloedrijkste archeoloog. Zijn werk strekt zich uit van de evolutie van menselijke voorouders tot de migratie van Neanderthalers en van de moderne mens over Europa en de rest van de wereld.
Roebroeks’ onderzoek is een zoektocht naar sporen van menselijk gedrag in de oude steentijd, honderdduizenden jaren geleden, zoals vuistbijlen, pijlen en bewijs van door mensen gestookt vuur. De internationale jury roemt Roebroeks’ vermogen om vanuit scherpe, gedetailleerde en multidisciplinaire veldwaarnemingen kritisch naar heersende theorieën over de vroegste menselijke geschiedenis te kijken. Hij toont zich daarbij terdege bewust van het feit dat archeologie de geschiedenis probeert te reconstrueren op basis van fragmentarisch bewijsmateriaal. Als zijn eigen waarnemingen of die van onderzoekers in aanpalende disciplines hem daartoe aanleiding geven, formuleert Roebroeks nieuwe brede en regelmatig uitdagende hypothesen, die stof doen opwaaien in het internationale wetenschapsveld. Zo durfde Roebroeks openlijk te twijfelen aan theorieën over hoe onze voorouders vanuit Afrika in Europa terecht kwamen en maakte hij aannemelijk dat de vroegste Noord-Europeanen zonder vuur wisten te overleven. Anders dan velen voor hem ziet hij Neanderthalers als een intelligente en communicatieve mensensoort. Roebroeks publiceerde in zijn loopbaan opvallend veel artikelen in belangrijke tijdschriften, aldus de jury, en de kwantiteit en de kwaliteit van deze artikelen nemen nog steeds toe.

Akademiehoogleraar sinds 2013.