Schip Recht door Zee gaat over de introductie, verspreiding en fabricage van de octant in de Republiek, een navigatie-instrument dat in 1731 in Londen is uitgevonden. De octant was de eerste in een reeks technologische vernieuwingen in de navigatie en als sextant bleef het instrument tot eind twintigste eeuw een onmisbaar hulpmiddel bij de navigatie.

In de geschiedschrijving kreeg de octant, en de sextant van enkele decennia later, aanzienlijk minder aandacht dan bijvoorbeeld de tijdmeter. De octant echter vormde de basis van de vernieuwingen en zonder dat instrument kon de tijdmeter niet met succes worden gebruikt.

Uit Schip Recht door Zee blijkt dat de octant al spoedig in de Republiek zijn intrede deed. Dat proces wordt vergeleken met andere landen, vooral Groot-Brittannië en Frankrijk. Door analyse van het Grootboek van Pieter Holm wordt ingegaan op de vraag naar de verspreiding van de octant in de Republiek. Het Grootboek is een handschrift kasboek van Holms particuliere stuurmansschooltje in Amsterdam, Schip Recht door Zee genaamd, waar hij octanten en andere navigatiemiddelen verkocht.

Tenslotte worden de Nederlandse makers van octanten en sextanten en hun werk besproken, waarbij de bewaard gebleven exemplaren een belangrijke bron zijn. Het Grootboek en een afbeelding van de bekende, bewaard gebleven Nederlandse octanten en sextanten zijn in bijlagen opgenomen.

Schip Recht door Zee is rijkelijk geïllustreerd en is het resultaat van ruim dertig jaar verzamelen en analyseren van gegevens over historische octanten en de daarvan afgeleide sextanten, uit zowel schriftelijke als materiële bronnen.