De Nederlandse gemeenten van nu zijn niet meer de gemeenten van 200 jaar geleden. Opheffingen en samenvoegingen hebber er voor gezorgd dat het aantal is gedaald van 1249 in 1820 tot 458 in 2006. Ook zijn er honderden wijzigingen geweest in de naamgeving van de gemeenten – soms betreft het spellingvarianten, soms officiële naamswijzigingen.

Historisch onderzoek wordt belemmerd door de voortdurende veranderingen van de gemeenten en gemeentenamen in Nederland. Het Repertorium van Nederlandse gemeenten, 1812-2006 biedt– voor het eerst – een volledige lijst van alle gemeenten die in Nederland vanaf 1812 tot 2006 hebben bestaan, inclusief alle bekende varianten van de gemeentenamen. Het repertorium laat zien uit welke gemeenten een nieuwe gemeente is gevormd, of in welke gemeente een oude gemeente is opgegaan. De continuïteit van gemeenten wordt benadrukt door de introductie van een nieuwe gemeentecode – de Amsterdamse code – die, anders dan de codes die momenteel in gebruik zijn, onveranderd blijft bij grens- en naamswijzigingen.