KNAW-minisymposium

Het woord als wapen

Datum:
23 maart 2015 van 17:00 tot 19:00 uur
Locatie:
Spui25, Spui 25-27, 1012 WX Amsterdam
Contact:
Telefoon:
020 551 0752 (alleen maandag en dinsdag)
Voeg toe:

Als onderdeel van de achtste editie van de Week van de Klassieken organiseert de KNAW een minisymposium over het gebruik van retorica in oorlogsvoering.

460 woord als wapen

'Words are weapons in warfare.' (bron: Hugh Rank, Prof. Governors State University)

Retorica is de kunst van de welsprekendheid, het overtuigen, het meeslepen en het overreden. Zowel in onze eigen conflictrijke tijd als in de klassieke oudheid speelt retorica een grote rol in de oorlogvoering. 

Hoe werd deze retorica echter gebruikt in de oorlogsvoering van de klassieke oudheid? Drie deskundigen op het gebied van de klassieke oudheid zullen in korte lezingen antwoord geven op deze vraag en een beeld schetsen van de belangrijke rol die de kunst van het spreken had in oorlogstijd.

Met:

Beelden als wapen: visuele retoriek na de strijd

Olivier Hekster, hoogleraar Oude Geschiedenis, alumnus Jonge Akademie

Romeinen verloren met regelmaat slagen. Ze verloren legioenskampen en vlaggenschepen. Maar ze verloren nauwelijks oorlogen. Uiteindelijk haalde Rome een overwinning. En als die overwinning minder glorieus was dan bij het Romeinse zelfbeeld paste, kon de werkelijkheid achteraf nog enigszins aangepast worden. Deze lezing bekijkt de manier waarop twee minder heldhaftige episodes uit de Romeinse keizertijd achteraf gepresenteerd werden: de strijdloze onderhandelingen tussen Rome en de Parthen in 20 BC en het moeizame neerslaan van de Joodse Opstand (66-70 na Chr.).

Stop het geweld. Kritiek op oorlogsvoering en onderdrukking

Irene van Renswoude, postdoc-onderzoeker Huygens ING (KNAW)

220x267_irene_van_renswoude

Hoe lever je kritiek op politiek beleid dat breed geaccepteerd is? Hoe ga je in tegen de gangbare publieke opinie? In de Oudheid boden retorische traktaten advies hoe je veilig en effectief kritiek op machthebbers kon leveren met een beroep op de vrije meningsuiting. In deze lezing kijken we hoe de klassieke retoriek van het ‘vrijuit spreken’ in praktijk werd gebracht aan het hof van laatantieke Romeinse keizers en doorleefde in vroegmiddeleeuws Europa, waar het werd ingezet om stevige kritiek te uiten op oorlogsvoering, buitensporig geweld en onderdrukking van bevolkingsgroepen. Tot slot willen we zien in hoeverre deze klassieke retoriek nog een rol speelt in het huidige politieke debat.

Pathos!

Bé Breij, universitair hoofddocent Latijn, lid Jonge Akademie

Grieken en Romeinen waren volkomen vertrouwd met de macht van het woord – toch lieten zij zich er graag door manipuleren. We kijken naar wat de antieke retorische theorieën zeggen over het opwekken van emoties en vervolgens naar literaire en historische bronnen om te zien hoe deze adviezen in de praktijk werden gebracht.

Organisatie

KNAW