Paradisolezing 2013

Prof. dr. Henkjan Honing: De bouwstenen van muziek en muzikaliteit

Datum:
6 januari 2013 van 11:00 tot 13:00 uur
Locatie:
Paradiso, Weteringschans 6, 1017 SG Amsterdam.
Telefoon:
020 623 5451
Voeg toe:

In deze Paradisolezing gaat prof. dr. Henkjan Honing (muziekcognitie, Universiteit van Amsterdam) in op de vraag Wat is muzikaliteit?

Wat zijn de bouwstenen van muziek? Dat lijkt een relatief eenvoudig te beantwoorden vraag. Zoek het op in een willekeurige encyclopedie en deze noemt melodie, harmonie, ritme en dynamiek. Wat zijn de bouwstenen van muzikaliteit? Dat is lastiger te duiden, om de eenvoudige reden dat daar nog niet zoveel onderzoek naar is gedaan. Mede daarom is het verstandig een verschil te maken tussen muziek en muzikaliteit.

De term muzikaliteit wordt gebruikt om een verzameling vaardigheden aan te duiden waarmee het mogelijk is om melodische en ritmische patronen waar te nemen en te waarderen. Denk aan relatief gehoor - het herkennen van een melodie, los van de absolute toonhoogte waarop gezongen wordt - en maatgevoel - het horen van regelmaat of een regelmatige puls (de ‘beat’) in een variërend ritme. Het opmerkelijke is dat deze muzikale basisvaardigheden zich spontaan ontwikkelen bij baby’s en jonge kinderen. Maatgevoel en relatief gehoor lijken de bouwstenen te zijn van onze muzikaliteit: ze zijn deel van onze biologie.

Muziek is daarentegen een cultureel fenomeen, gebaseerd op die muzikaliteit. De wisselwerking tussen cultuur en muzikaliteit levert de ingrediënten voor de enorme verscheidenheid aan muziek die zich in verschillende culturen ontwikkelt.

In zijn Paradisolezing zal professor Henkjan Honing laten zien hoe recent onderzoek probeert antwoorden op deze vragen te krijgen. Wat is er te zeggen over de oorsprong van muziek en muzikaliteit vanuit een biologisch en evolutionair perspectief? Hoe is muziek ontstaan? Is muziek uniek voor mensen, zoals taal dat lijkt te zijn? En zo niet, welke muzikale vaardigheden delen we dan met andere primaten?

De lezing duurt tot 12.00 uur en na de lezing is er gelegenheid tot het stellen van vragen en discussie met de spreker. De discussie wordt ingeleid met een korte vraagstelling, gepresenteerd door Fleur Bouwer, promotiestudent bij professor Honing. Naast haar studie als klarinettiste behaalde Fleur begin 2011 cum laude haar Masterdiploma psychologie, met als afstudeerrichting Brein & Cognitie.

De spreker

Henkjan HoningHenkjan Honing is als hoogleraar muziekcognitie verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is een gepassioneerd voorvechter van dit nieuwe interdisciplinaire vakgebied, dat ons fundamentele inzichten verschaft in de rol van perceptie, emotie, geheugen, aandacht en verwachting in het luisteren naar muziek. Honing bezet tot 2013 de KNAW Hendrik Mullerleerstoel en heeft meer dan 150 internationale publicaties over muziekcognitie en muziektechnologie op zijn naam staan. Zijn meest recente boek voor een groot publiek is Iedereen is muzikaal. In april 2013 ontvangt hij de Distinguished Lorentz Fellowship, een wetenschapsprijs van het Netherlands Institute for Advanced Study for Humanities and Social Sciences (NIAS) en het Lorentz Center Leiden, in samenwerking met KNAW en NWO. Meer informatie over het onderzoek en de publicaties van Henkjan Honing: www.iedereenismuzikaal.nl


Bekijk ook de lezing van Henkjan Honing, 'What makes us musical animals' op TEDxAmsterdam, november 2011: 'We all share a predisposition for music.'

Kaarten

Toegangskaarten kosten € 11,- per persoon. Vrienden van Verstegen & Stigter en VPRO-leden betalen € 9,- p.p.; studenten € 5,-.

AAP, NOOT, HIGGS

De overkoepelende titel van de Paradisolezingen 2013 luidt AAP, NOOT, HIGGS - over de bouwstenen van het universum. In de Paradisolezingen 2013 bespreken acht gelauwerde Nederlandse wetenschappers elementaire deeltjes, sociale en neurologische bouwstenen en de ontwikkeling van het leven.

Deze negentiende serie wetenschapslezingen is een samenwerkingsproject van Verstegen & Stigter culturele projecten en Paradiso, met steun van vereniging van universiteiten VSNU, science center NEMO, de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen en de VPRO.