Populisme: verrijking of bedreiging voor democratie?

Datum:
14 maart 2011 van 13:30 tot 17:15 uur
Locatie:
KNAW, Kloveniersburgwal 29, 1011 JV Amsterdam
Contact:
Telefoon:
020 551 0727
Voeg toe:

Een symposium in samenwerking met de Sociaal-Wetenschappelijke Raad.

Het populisme is een van de belangrijkste thema’s geworden in vrijwel ieder debat over de staat van de representatieve democratie. Dit komt uiteraard door de opkomst van populistische partijen in West-Europa in de afgelopen decennia. Belangrijke voorbeelden daarvan zijn de Vooruitgangspartijen die in het begin van de jaren zeventig in Denemarken en Noorwegen werden opgericht en de radicaal rechtse en sociaalpopulistische partijen die sinds de late jaren tachtig in veel West-Europese landen zijn vertegenwoordigd.

Dit suggereert dat populistische partijen een recent verschijnsel zijn. Maar is dat wel zo; is het populisme niet zo oud als de democratie? En is het wel gebonden aan specifieke politieke partijen of is het meer een teken van de tijdgeest? Wat is populisme eigenlijk precies en hoe moeten we het beoordelen vanuit het oogpunt van de democratische rechtsstaat? Valt het positief te waarderen als een volgende fase in de ontwikkeling van de democratie, als een emancipatiebeweging van burgers die zich tot nu toe buitengesloten voelden in het democratische besluitvormingsproces? Of vormt het door een tegenstelling te creëren tussen ‘wij’ en ‘zij’ een bedreiging voor de rechtsstaat waarin rechtsgelijkheid en rechtszekerheid centraal staan? Wat verklaart de populariteit van populistische partijen? Komt deze voort uit politieke onvrede en wantrouwen in politici en de traditionele politieke partijen en instellingen? Is het een teken van groeiende maatschappelijke tegenstellingen, of zijn er meer politiekinhoudelijke en ideologische motieven in het spel? Dit zijn de centrale vragen die tijdens deze conferentie aan de orde komen.

Programma

 

13.30 uur

Ontvangst

14.00 uur

Opening en inleiding door Jacques Thomassen

14.15 uur

Voordracht door Henk te Velde (Universiteit Leiden): Populisme en democratie in Nederland

14.35 uur

Vragen

14.45 uur

Voordracht door Ernst Hirsch Ballin (Universiteit van Tilburg en Universiteit van Amsterdam): Henk, Ingrid en de rechtsstaat

15.05 uur

Vragen

15.15 uur

Theepauze

15.45 uur

Voordracht door Sarah de Lange (Universiteit van Amsterdam): De populistische Zeitgeist in West-Europa

16.05 uur

Vragen

16.15 uur

Voordracht door Mark Bovens (Universiteit Utrecht): Populistische partijen en de kloof tussen hoger en lager opgeleiden

16.35 uur

Vragen

16.45 uur

Discussie

17.15 uur

Afsluiting en receptie

Organisatie

Afdeling Genootschap