Uitreiking van de Dr. Hendrik Muller Prijs voor de Gedrags- en Maatschappijwetenschappen

Datum:
1 juli 2009 van 16:15 tot 16:15 uur
Locatie:
KNAWKloveniersburgwal 29, 1011 JV Amsterdam
Voeg toe:

Uitreiking van de Dr. Hendrik Muller Prijs voor de Gedrags- en Maatschappijwetenschappen aan mevrouw prof. dr. D.I. Boomsma. Jurylid mevrouw prof. dr. B.W.J.H. Penninx zal de laudatio uitspreken.

Ter gelegenheid van de uitreiking zal mevrouw Boomsma een voordracht houden getiteld Tweelingen, genen en gedrag.

Samenvatting lezing Dorret Boomsma

Er zijn bijna geen aspecten van menselijk gedrag en andere eigenschappen, die niet met behulp van tweelingen zijn onderzocht. Het vroege tweelingonderzoek richtte zich voornamelijk op medisch relevante eigenschappen. Ook het onderzoek in Nederland, bij deelnemers van het Nederlands Tweelingen Register, begon met projecten naar de rol van erfelijke aanleg bij het ontstaan van hart- en vaatzieken. Daarbij spelen gedragsvariabelen (roken, sporten) overigens een belangrijke rol. De resultaten laten zien dat erfelijke aanleg niet minder belangrijk is bij rook en sportgedrag dan bij cholesterol niveaus in het bloed of bij hypertensie.

Ook bij mentale aandoeningen zoals depressie, borderline of ADHD is erfelijke aanleg belangrijk. Ik zal een aantal voorbeelden geven van de spectaculaire vooruitgang binnen dit onderzoek, van het schatten met statistische modellen van erfelijkheidscoëfficiënten tot het identificeren van DNA varianten.
Binnen de psychologie kent ook het gedragsgenetisch onderzoek naar intelligentie een lange traditie. De recente studies bevestigen eerdere bevindingen dat individuele verschillen IQ vooral erfelijk bepaald zijn, maar nuanceren dit beeld ook. Ontwikkelingsgeoriënteerde studies laten namelijk zien dat pas in de vroege adolescentie de erfelijkheid van IQ hoog is en dat daarvoor omgeving een belangrijke rol speelt. IQ hangt samen met een groot aantal andere variabelen zoals attentieprocessen en attentieproblemen, CITO score, breinomvang en reactiesnelheid. Veel van deze verbanden worden verklaard, zoals ik zal laten zien, doordat dezelfde set genen deze eigenschappen beïnvloedt.

Op allerlei terreinen van de sociale wetenschappen, waar de mogelijkheid van genetische invloeden als onwaarschijnlijk van de hand werd gewezen, neemt de belangstelling voor gedragsgenetica toe. Ik zal een voorbeeld geven van tweelingonderzoek naar ondernemerschap.
Ontwikkelingen binnen de moleculaire genetica maken nieuwe vormen van onderzoek bij tweelingen mogelijk, zoals het epigenetisch onderzoek bij eeneiige tweelingen die discordant zijn voor genetische aandoeningen. Het is van belang om te benadrukken dat het er hierbij niet om gaat dat eeneiige tweelingen anders zouden zijn dan niet-tweelingen, maar dat zij licht kunnen werpen op de oorzaken van aandoeningen die bij iedereen kunnen voorkomen.
De bereidwilligheid van tweelingen en van hun familieleden om mee te werken aan wetenschappelijk onderzoek, is een groot goed dat wij zorgvuldig moeten koesteren. De Hendrik Muller prijs komt in de eerste plaats alle aan het Nederlands Tweelingen Register deelnemers toe!

Zie ook: Persbericht Dr. Hendrik Muller Prijs voor tweelingonderzoeker Dorret Boomsma