Vijfde KNAW-Dispuutsavond

Datum:
8 november 2010 van 18:00 tot 21:30 uur
Locatie:
KNAWKloveniersburgwal 29, Amsterdam
Voeg toe:

Op maandag 8 november 2010 van 18.00 tot 21.30 uur vindt in de stijlkamers van het Trippenhuis, Kloveniersburgwal 29 te Amsterdam de vijfde KNAW-Dispuutsavond plaats. Deze avond staan de onderwerpen Technologie en Identiteit, Schrijven, Generaties in de Wetenschap en Vrije Wil in het middelpunt van de dialoog.

Tijdens de avond zal een Oosterse maaltijd geserveerd worden en na afloop staat de port en stilton voor u klaar in de fellows room. U bent van harte uitgenodigd om deel te nemen.

Deelname
Elk dispuut biedt plaats aan maximaal 12 deelnemers - deelname op volgorde van aanmelding.

Vier disputen
  • Corien Prins en Peter-Paul Verbeek over technologie en identiteit
  • Frits van Oosterom en Louise Fresco over schrijven
  • Kees Schuyt en Nynke Dekker over generaties in de wetenschap
  • René Kahn en Hans Nieuwenhuis over vrije wil

Technologie en identiteit

PrinsCorien Prins, Raadslid Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en hoogleraar Recht en Informatisering aan de UvT

Meer en meer draagt de inzet van technologie het risico in zich dat het individu voor onbepaalde tijd vast blijft zitten aan een hem door derden aangemeten en toebedeelde identiteit op basis waarvan hij door diezelfde derden voor (toekomstig) gedrag wordt beoordeeld. De transformatie naar een samenleving, die classificatie en daarmee profielen en identiteiten van individuen als sturend en beoordelend instrument hanteert, brengt met zich mee dat er duidelijkheid moet komen over maatvoering en een recht op identiteit.



VerbeekPeter-Paul Verbeek, hoogleraar Filosofie van Mens en Techniek aan de UTwente en directeur van de masteropleiding Philosophy of Science

Technologie maakt onze identiteit steeds meer maakbaar: met hersenimplantaten, medicatie en gekweekt weefsel kunnen we inmiddels ingrijpen in de menselijke natuur. Hoewel deze ontwikkeling vaak als een bedreiging voor de menselijke identiteit wordt gezien, zijn er ook goede wijsgerig-antropologische argumenten om de mens juist als een 'van nature technologisch' wezen te zien. Dat vraagt om een andere ethiek: in plaats van techniek te wantrouwen moeten we ons er verantwoord aan leren toe te vertrouwen.

Schrijven

Van OostromFrits van Oostrom, hoogleraar Nederlandse letterkunde van de Middeleeuwen, UU


 

 

FrescoLouise Fresco, universiteitshoogleraar grondslagen duurzame ontwikkeling in internationaal perspectief, UvA


Net als zonder taal bijna geen wetenschappelijk idee ontstaat, kunnen, zonder schrijven geen wetenschappelijke inzichten worden gedeeld. Maar schrijven is een valkuil waar studenten en wetenschappers snikkend in vallen.

Vrije wil

KahnRené Kahn, hoogleraar psychiatrie UU

Heeft de vrije wil ooit wel bestaan? Beide einden van het wetenschappelijke spectrum, van genetici tot behavioristen, waren het nergens over eens behalve over één niet uitgesproken uitgangspunt: de mens heeft geen vrije wil. Zijn we inderdaad een speelbal van onze genen en omgeving, zoals al een eeuw wordt beweerd?

NieuwenhuisHans Nieuwenhuis, hoogleraar rechtswetenschappen, UL

Zonder vrije wil geen recht?

'U had niet alleen anders moeten, maar ook anders kunnen handelen.' Veroordeling tot straf (strafrecht) of tot schadevergoeding (burgerlijk recht) berust op dit verwijt. Is dit wat het anders kunnen handelen betreft geen holle retoriek? De psycholoog Skinner schrijft in zijn Beyond Freedom and Dignity: 'Two features of autonomous man are particularly troublesome. In the traditional view a person is free. He is autonomous in the sense that his behaviour is uncaused. He can therefore be held responsible for what he does and justly punished if he offends. That view, together with its associated practices, must be re-examined when a scientific analysis reveals unexpected controlling relations between behaviour and environment.(...) Personal exemption from a complete determinism is revoked as a scientific analysis progresses, particularly in accounting for the behaviour of the individual.'
Wat heeft het recht te zoeken in de barre streken beyond freedom and dignity?

Generaties in de wetenschap
SchuytKees Schuyt, emeritus hoogleraar sociologie, UvA, Lid Raad van State

De verhouding tussen generaties in de wetenschap is weinig bestudeerd, en dat is jammer. Enerzijds staan wetenschapsbeoefenaren altijd op de schouders van hun voorgangers (soms zijn dat reuzen), waardoor een leermeester-gezelverhouding voor de hand ligt, anderzijds komt vernieuwing in de wetenschap bijna altijd doordat de jonge generaties de veronderstellingen van de oudere generaties omver gooien (een historisch leerzaam voorbeeld is Semmelweis met de ontdekking van de kraamvrouwenkoorts). Thomas Kuhn heeft met zijn paradigmawisselingen in de wetenschap de strijd tussen generaties minder nadruk gegeven dan de 'scholen'strijd, maar in verschillende wetenschapsgebieden komt vernieuwing met de jonge jaren. Enkele illustraties zullen ten slotte gegeven worden uit het eigen vak, de sociologie, in het bijzonder ten aanzien van de opvatting wat goede en waardevolle 'observaties' zijn.

foto: Universiteit LeidenNynke Dekker, hoogleraar natuurkunde, TU Delft

Deze tekst volgt nog.



Foto's Henk Thomas

http://www.knaw.nl/dispuut