Persbericht Hubrecht Instituut KNAW

Filmpjes brengen winnende stamcel in beeld

16 februari 2014

Niet alle darmstamcellen hebben evenveel kans om het darmoppervlak te vernieuwen. Dat blijkt uit unieke opnames van bewegende stamcellen door onderzoekers van het Hubrecht Instituut van de KNAW. De resultaten van dit onderzoek zijn zondag 16 februari 2014 online gepubliceerd in Nature.

Het oppervlak van de dunne darm wordt dankzij actieve stamcellen elke paar dagen helemaal vernieuwd. Deze stamcellen zitten met 14 tot 16 cellen bij elkaar in speciale niches. Uit unieke cameraopnames van het Hubrecht Instituut blijkt dat niet alle darmstamcellen gelijk zijn. Al deze stamcellen delen voortdurend, maar slechts één van deze ‘wint’ de competitie en kan als moedercel fungeren voor het oppervlak van een minuscule darmuitstulping (villus).

Uit de opnames blijkt dat stamcellen in het midden van de niche een grotere kans hebben om de competitie te winnen. Maar de filmpjes laten ook zien dat stamcellen nogal eens van plek wisselen binnen de niche. Ze kunnen dus hun voordelige positie ‘verspelen’.

Onderzoeker Jacco van Rheenen: 'Als we in de toekomst behandelingen willen ontwikkelen op basis van stamcellen, dan is het cruciaal hun gedrag te begrijpen. Ons werk laat zien dat niet alleen de identiteit van een stamcel belangrijk is, maar dat de omgeving bepaalt hoe een stamcel zich uiteindelijk gedraagt.'

Jacco van Rheenen en collega’s hebben een nieuwe en unieke hoge resolutie microscopiemethode ontwikkeld, zodat onder andere de stamcellen in levende, volwassen muizen gefilmd kunnen worden. Biofysicus van Rheenen is groepsleider op het Hubrecht Instituut. Hij en zijn team zijn gespecialiseerd in het visualiseren van individuele cellen in levende dieren. Het Hubrecht Instituut werkt nauw samen met het UMC Utrecht en is onderdeel van de KNAW.

Referentie

Rirsma L, Ellenbroek SIJ, Zomer A, Snippert HJ, de Sauvage FJ, Simons BD, Clevers H, van Rheenen J. Intestinal crypt homeostasis revealed at single-stem-cell level by in vivo live imaging. Nature 2014, published online 16 February 2014.

Het Hubrecht Instituut voor Ontwikkelingsbiologie en Stamcelonderzoek richt zich op de ontwikkelingsbiologie van dieren, met speciale aandacht voor stamcellen. In samenhang met fundamenteel onderzoek doet het instituut ook strategisch biomedisch en genoomonderzoek. Het Hubrecht Instituut is een onderzoeksinstituut van de KNAW en het werkt samen met het UMC Utrecht.