Amerikaanse viroloog Raul Andino wint Beijerinckprijs

2 februari 2017

De KNAW-Beijerinck Virologie Prijs (35.000 euro) wordt dit jaar toegekend aan viroloog Raul Andino, verbonden aan de Universiteit van Californië in San Francisco. De Beijerinck Premie (25.000 euro) gaat naar Marit van Gils, een veelbelovend aidsonderzoeker bij het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam.

Beijerinck Virologie Prijs 

Raul Andino krijgt de prijs voor onderzoek dat onze kennis over de werking van virussen over een brede linie heeft vergroot. Zo onderzocht hij hoe virussen zich vermenigvuldigen, welke interactie ze hebben met cellen van hun gastheren, hoe ze evolueren en hoe ze in hun gastheer ziekte veroorzaken. Veel van Andino’s onderzoek focust op het poliovirus, een klein RNA-virus. Zijn werk dient aan de ene kant om bestaande poliovaccins te verbeteren en veiliger te maken. Maar Andino gebruikt het poliovirus ook als model om meer inzicht te krijgen in de vermenigvuldiging van andere leden van de familie van ‘enterovirussen’. Virussen uit die groep veroorzaken bij mensen allerlei ziekten variërend van buikgriep en verkoudheid tot virale hersenvliesontsteking. 

Andino doet ook onderzoek naar RNA-interferentie (RNAi), een mechanisme dat binnenin besmette gastheercellen genetisch materiaal van het virus kan aanvallen. Hij toonde aan dat niet alleen schimmels en planten gebruikmaken van RNAi, maar ook lage diersoorten zoals insecten. Andino analyseert ook hoe RNA-virussen dankzij snelle evolutie hun gastheren te slim af kunnen zijn. Oude theorieën gingen uit van het idee dat die evolutie af en toe één effectiever virus voortbrengt, dat vervolgens nieuwe gastheren infecteert.

Verder heeft Andino een belangrijke bijdrage geleverd aan het inzicht dat niet één type virus wordt overgedragen maar een cluster van nauw verwante virussen, een ‘quasispecies’. Elk van die varianten heeft specifieke eigenschappen, en alleen samen zijn ze in staat om een nieuwe gastheer te infecteren en ziek te maken. Inzicht in de evolutie van een virus is ook van groot belang om te begrijpen hoe virussen kunnen 'ontsnappen' aan antivirale middelen.   

Raul Andino (1957) studeerde en promoveerde in Buenos Aires (Argentinië). Sinds 1986 werkt hij in de Verenigde Staten, achtereenvolgens aan het MIT in Boston, aan Rockefeller University in New York en aan de University of California in San Francisco (UCSF). 

 V.l.n.r. Erik Snijder, Raul Andino, Marit van Gils, Ben Feringa, Frank van Kuppeveld

Beijerinck Premie 

De Beijerinck Premie (25.000 euro) gaat dit jaar naar Marit van Gils (1982), een veelbelovend postdoctoraal onderzoeker aan het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. Van Gils onderzoekt hoe het afweersysteem reageert op hiv-infectie en probeert die kennis toe te passen in het ontwikkelen van nieuwe hiv-vaccins. Haar werk werd gepubliceerd in toptijdschriften. Van Gils studeerde in Groningen, promoveerde in Amsterdam en werkte onder meer in Nieuw Zeeland, Zuid-Afrika en Californië. 

Uitreiking 

De Beijerinckprijzen worden op vrijdag 3 maart uitgereikt in aansluiting op het Dutch Annual Virology Symposium in de OBA aan de Oosterdokskade in Amsterdam. De prijswinnaars zullen bij die gelegenheid korte lezingen houden. 

Over de Beijerinckprijzen

De KNAW-Beijerinck Virologie Prijs wordt eens in de twee jaar toegekend aan een onderzoeker die zich internationaal heeft onderscheiden op het gebied van de virologie. De Beijerinck Premie wordt gelijktijdig toegekend aan een postdoc-onderzoeker die aan een Nederlandse wetenschappelijke instelling excellent virus-georiënteerd onderzoek verricht.

De Beijerinckprijzen zijn in 1965 ingesteld door de Stichting M.W. Virologie Fonds ter nagedachtenis van Martinus Willem Beijerinck (1851-1931), de Nederlandse microbioloog die virussen hun naam gaf. Dit Fonds is in beheer bij de KNAW, die ook zorgdraagt voor het juryproces.