KNAW krijgt Lorentz-memorabilia

27 juni 2017

Een antieke brievenweger, een toneelkijker, twee zakhorloges, manchetknopen en een naamstempeltje van de eigenaar: Hendrik Antoon Lorentz (1853-1928), internationaal gevierd natuurkundige, Nobelprijswinnaar en lid van de KNAW. Deze Lorentz-memorabilia zijn recent door schenking toegevoegd aan de fraaie verzameling Lorentziana die de Akademie reeds bezit.

Vicepresident KNAW Wim van Saarloos en algemeen directeur Mieke Zaanen ontvingen de persoonlijke bezittingen van de wetenschapper uit handen van tandarts Frans de Groot. Zijn vader was in de jaren tachtig van de vorige eeuw executeur testamentair van de nalatenschap van mevrouw Maria Elisabeth Lorentz-Van Vollenhoven (1900-1984), de schoondochter van Lorentz.

Mevrouw Lorentz-Van Vollenhoven had deze persoonlijke items van haar schoonvader bestemd voor de KNAW, maar wegens verbouwing in het Trippenhuis konden de items toen niet overgedragen worden. Deze bezittingen belandden daarom in een schoenendoos op zolder van het gezin De Groot. Heuglijk nieuws dus dat Frans de Groot, die zich na het overlijden van zijn vader over deze spullen ontfermde, zich ruim twee decennia later meldde om ze alsnog aan de Akademie te schenken. Bij de overdracht vertelde De Groot dat hij indertijd ook het imposante bureau van de geleerde, dat nu in de Lorentz kamer van het Trippenhuis staat, met zijn vader naar heeft binnen gesjouwd. 

Nalatenschap Lorentz

De vermaarde natuurkundige Hendrik Antoon Lorentz werd in 1881 lid van de KNAW. Hij was van 1909 tot 1921 voorzitter van de toenmalige Afdeling Natuurkunde en in die hoedanigheid om het jaar algemeen voorzitter van de Akademie. Na zijn overlijden op 4 februari 1928 is een groot aantal documenten en enkele medailles en penningen uit de nalatenschap van Lorentz in het bezit gekomen van de KNAW. Later, in 1981 schonk de schoondochter van Lorentz ook nog een cilinderbureau, de bijbehorende stoel, een boekenkast met trapje en enkele boeken aan de Akademie.

Het leeuwendeel van de documenten uit het bezit van Lorentz betreft oorkondes van (internationale) wetenschappelijke organisaties. Ook bevat de collectie zijn HBS‐, kandidaats‐ en doctoraaldiploma. Een topstuk binnen de collectie is de oorkonde die behoort bij de Nobelprijs voor de Natuurkunde van 1902. Zie hier voor een inventarisatie van de bezittingen van Lorentz (pdf).