Prijs Akademiehoogleraren voor Birgit Meyer en Cees Dekker

22 april 2015

De KNAW kende dit jaar de Prijs Akademiehoogleraren toe aan religiewetenschapper en antropoloog Birgit Meyer (UU) en biofysicus Cees Dekker (TUD). Beide wetenschappers ontvingen één miljoen euro, te besteden aan een door henzelf te kiezen wetenschappelijk doel.

Over de prijs Akademiehoogleraren

Elk jaar krijgen twee onderzoekers de Prijs Akademiehoogleraren: één onderzoeker uit de sociale of geesteswetenschappen en één onderzoeker uit de natuurwetenschappen, de technische wetenschappen of de levenswetenschappen. De prijs bekroont het oeuvre van onderzoekers tussen de 54 en 59 jaar oud die hebben bewezen binnen hun vakgebied te behoren tot de wereldtop. De twee winnaars zijn geselecteerd door een internationale jury die werd samengesteld door de KNAW. De prijzen worden op 25 juni aanstaande uitgereikt in het Amsterdamse Trippenhuis, de thuisbasis van de KNAW.

Birgit Meyer, laureaat Prijs Akademiehoogleraren 2015 op Vimeo

Over Birgit Meyer

Meyer-Birgit-7402Prof. dr. Birgit Meyer (55) is hoogleraar religiewetenschap aan de Universiteit Utrecht. Ze bestudeert de rol van godsdienst vanuit een sociaal-cultureel, mondiaal en materieel perspectief. Kenmerkend voor haar invalshoek is het combineren van religiewetenschappelijke en cultureel-antropologische benaderingen. In haar werk laat ze zien dat grondige kennis van religie belangrijk is voor een beter begrip van de wereld. Ze helpt zo mee om religiewetenschappen een nieuwe inhoud en richting te geven in een tijd van ontkerkelijking enerzijds en de revitalisering van religieuze overtuigingen anderzijds.

Veel van Meyers werk heeft betrekking op Afrika. Zo wist ze met haar onderzoek de dominante rol van ‘Satan’ in veel varianten van Afrikaans christendom te herleiden tot activiteiten van negentiende-eeuwse westerse zendelingen, die lokale geesten en goden als onder de christelijke duivel opererende demonen zagen. Ze toonde aan dat opkomende religieuze stromingen zoals Pinksterbewegingen in Afrikaanse landen individualisme bevorderen en de traditioneel sterke familieverbanden doen verwateren. Meyer is pleitbezorger van een ‘materiële’ benadering van religie, met als centrale invalshoeken het lichaam, objecten en beelden, en oude en nieuwe media.

Gedurende haar wetenschappelijke loopbaan heeft Meyer een groot internationaal netwerk opgebouwd, hetgeen zich vertaald heeft in een reeks internationale samenwerkingsprojecten met wetenschappers in Europa, Afrika en Noord-Amerika. Ze neemt nu deel aan drie internationale onderzoeksverbanden met collega’s uit België, Duitsland, Portugal en het Verenigd Koninkrijk.

Het oeuvre van Meyer omvat een groot aantal artikelen en hoofdstukken die werden gepubliceerd in internationale kwaliteitstijdschriften en boeken van toonaangevende uitgevers, op het gebied van de religiewetenschappen én dat van bijvoorbeeld Afrikastudies, mediastudies, visuele cultuur, en antropologie. Haar werk wordt door collega’s uit deze vakgebieden veelvuldig aangehaald.

Meyer is sinds 2007 lid van de KNAW. Ze is vicevoorzitter van het International African Institute in Londen en kreeg in 2012 de prestigieuze Anneliese Maier Forschungspreisvan de Alexander von Humboldt Stiftung in Duitsland. Van april tot juni 2015 is zij fellow aan het Centre for Advanced Study in Oslo.

 

Cees Dekker, laureaat Prijs Akademiehooglaren 2015 op Vimeo.

Over Cees Dekker

Dekker-Cees-5252Prof. dr. Cees Dekker (56) is hoogleraar moleculaire biofysica aan de TU Delft en directeur van het prestigieuze Kavli Institute of Nanoscience Delft. Hij maakte al in de jaren negentig wereldwijd naam met onderzoek naar eigenschappen en mogelijkheden van nanobuisjes van koolstof. Hij gebruikte die buisjes onder meer om transistoren te maken op basis van slechts één enkel molecuul, en zijn werk was lang een icoon van de nanotechnologie: technologie op de schaal van een miljoenste millimeter.

Vanaf 2000 verlegde de natuurkundige Dekker zijn fascinatie steeds meer in de richting van de biologie. Met inmiddels tientallen collega’s duikt hij in zijn Delftse laboratorium op nog steeds de zelfde minuscule schaal in de machinerie van levende cellen.

Zijn werk leerde ons al hoe individuele DNA- en eiwitmoleculen met elkaar samenwerken, bijvoorbeeld om een beschadigde genetische code te herstellen. Hij ontwikkelde ‘nanoporiën’: gaatjes zó klein dat individuele DNA-moleculen er langzaam doorheen kunnen worden getrokken om zo de genetische code af te lezen. En hij loopt zich al volop warm op het grensvlak van nanotechnologie en synthetische biologie, een gebied dat ons de komende jaren heel dicht bij fundamentele vragen over de essentie van het leven zal brengen (‘kunnen we een cel bouwen uit losse componenten?’). Dekker zal het geldbedrag verbonden aan het KNAW Akademiehoogleraarschap gebruiken voor onderzoek naar synthetische cellen.

Dekker is lid van de KNAW sinds 2003, het jaar waarin hij ook een Spinozapremie ontving. Hij kreeg vele prijzen voor zijn werk, zoals de 2001 Agilent Europhysics Prize en de 2012 Nanoscience Prize van de International Society for Nanoscale Science, Computation and Engineering, en hij kreeg al tweemaal een Advanced Grant van de European Research Council. De TU Delft benoemde hem als Universiteitshoogleraar.

Hij publiceerde honderden artikelen, waarvan vele tientallen verschenen in ’s wereld meest vooraanstaande vaktijdschriften. Het maakt hem al jaren tot Nederlands meest geciteerde natuurkundige. Hij is een drijvende kracht achter ‘Frontiers of Nanoscience’, een groot onderzoeksprogramma van de universiteiten van Delft en Leiden. Naast invloedrijk onderzoeker is hij ook een begeesterd docent en ambassadeur: de populaire nieuwe studie nanobiologie kwam mede op zijn initiatief tot stand.