Ruim 120 zelden getoonde brieven van en aan Vincent van Gogh (1853-1890)

18 juni 2009

Van 9 oktober 2009 tot en met 3 januari 2010 staat het Rietveldgebouw van het Van Gogh Museum in het teken van de brieven van Vincent van Gogh. Voor het eerst worden in de tentoonstelling 'Van Goghs brieven. De kunstenaar aan het woord' ruim 120 originele brieven getoond in nabijheid van de werken waar Van Gogh over schreef.

De belangrijke documenten worden vanwege hun kwetsbaarheid en lichtgevoeligheid zelden getoond. De combinatie van ruim 340 werken waaronder schilderijen, tekeningen, brieven en schetsen, geeft een indringend en veelzijdig beeld van Van Gogh als briefschrijver en als kunstenaar.

Speciaal voor deze tentoonstelling heeft het Van Gogh Museum drie bijzondere brieven van Vincent van Gogh aan de kunstenaar Emile Bernard (1868-1941) exclusief mogen lenen van The Morgan Library & Museum in New York. De tentoonstelling wordt georganiseerd ter gelegenheid van de lancering van de nieuwe internationale uitgave van de volledige briefwisseling van Vincent van Gogh. Deze wetenschappelijke editie, die zowel in boekvorm als digitaal zal verschijnen, is het resultaat van 15 jaar onderzoek naar de brieven door het Van Gogh Museum en het Huygens Instituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW).

'Er zijn zoveel mensen,vooral onder onze vrienden, die denken dat woorden niets voorstellen. Integendeel, nietwaar, het is even interessant en even moeilijk om iets goed te zeggen als om iets te schilderen.'
Vincent van Gogh aan Emile Bernard, 19 april 1888

Van Goghs brieven. De kunstenaar aan het woord

De tentoonstelling biedt een unieke gelegenheid om de schetsen in de brieven te vergelijken met de schilderijen en tekeningen waarop ze zijn gebaseerd. Door het karakteristieke handschrift en de treffende schetsen kijkt de bezoeker mee over Van Goghs schouder. Op geen andere manier kan de mens en de kunstenaar Van Gogh zo dicht worden benaderd. De bezoeker is getuige van zijn dromen en teleurstellingen, vriendschappen en ruzies, het vechten tegen zijn ziekte en de allesoverheersende wens om kunst te maken die zou blijven voortbestaan. Citaten uit zijn brieven leiden de bezoeker langs zijn schilderijen en die van zijn tijdgenoten en geven inzicht in zijn opvattingen over kunst en kunstenaarschap. Verreweg de meeste brieven zijn gericht aan zijn jongere broer Theo, die hem gedurende de tien jaar van zijn kunstenaarschap financieel en moreel steunde. De sterke band tussen de broers is dan ook een belangrijk thema in de tentoonstelling. Vincent beschouwde zijn kunstenaarschap als een gezamenlijke onderneming en betrok Theo bij al zijn plannen en vorderingen in de kunst. Dankzij het 15 jaar durende onderzoek naar de brieven door het Van Gogh Museum en het Huygens Instituut - KNAW is een completer en genuanceerder beeld ontstaan van Vincent van Gogh. De kunstenaar was geen geniale gek, maar een doelbewuste, krachtige persoonlijkheid die op meeslepende wijze wist te verwoorden wat hem bezighield.

Vincent van Gogh - De brieven. De volledige, geïllustreerde en geannoteerde uitgave

Vincent van Gogh liet de wereld niet alleen een veelheid aan bijzondere schilderijen en tekeningen na, maar ook een van de meest fascinerende kunstenaarscorrespondenties die we kennen. Ruim 800 van de 902 bekende brieven van en aan Van Gogh worden bewaard in het Van Gogh Museum. Alle brieven zijn de afgelopen 15 jaar door specialisten van het Van Gogh Museum en het Huygens Instituut - KNAW bestudeerd. Het resultaat is een wetenschappelijke editie, die zowel digitaal als in boekvorm zal verschijnen.

De webeditie

De Engelstalige webeditie www.vangoghletters.org bevat alle 902 brieven van en aan Van Gogh in hun oorspronkelijke talen (Nederlands en Frans), met nieuwe Engelse vertalingen en afbeeldingen van alle manuscripten. De brieven zijn voorzien van uitvoerige toelichtingen en illustraties van de genoemde kunstwerken. De webeditie biedt bovendien uitgebreide zoekmogelijkheden en is vrij toegankelijk vanaf 9 oktober 2009.

De boekeditie

Vincent van Gogh - De brieven. De volledige, geïllustreerde en geannoteerde uitgave bevat een selectie uit de brieven met toelichtingen en afbeeldingen van de ruim 2.000 kunstwerken die vermeld worden. De brieven zijn opgenomen zoals Van Gogh ze werkelijk schreef, zonder verfraaiing, hertaling, aanpassingen of het weglaten van passages.
Onder redactie van Leo Jansen, Hans Luijten en Nienke Bakker. Vormgeving: Wim Crouwel. Uitgegeven door het Van Gogh Museum, het Huygens Instituut - KNAW en het Mercatorfonds. Internationale co-edities met Thames & Hudson, Actes Sud en Amsterdam University Press. Zes delen in box, gebonden, 2.180 pagina s, circa. 4.300 illustraties, verkrijgbaar in het Nederlands, Frans en Engels. Prijs: euro 395,- (aanbiedingsprijs tot en met 3 januari 2010: euro 325,-).

Beneficiënten

Het Van Gogh Museum dankt de Turing Foundation, het Prins Bernard Cultuurfonds, de International Music and Art Foundation, Linéa d'Ombra en de Vincent van Gogh Stichting (van wie het museum veruit de meeste brieven in langdurige bruikleen heeft) voor hun zeer genereuze financiële steun. De bijdrage en expertise van Metamorfoze, het Nationaal Programma voor het Behoud van het Papieren Erfgoed, stelde ons in staat de gehele brievencollectie digitaal op te nemen. Verder werd het Brievenproject mede mogelijk gemaakt door the Orentreich Family Foundation en de donaties van Shigeru Myojin en Sherif Nadar, alsmede van Ernst Nijkerk, ter nagedachtenis van Inge Nijkerk - von der Laden.

Noot voor de redactie

Voor meer informatie over het Van Gogh Museum kunt u contact opnemen met:

afdeling Voorlichting & PR van het Van Gogh Museum
Natalie Bos 
Telefoon 020 570 52 92
e-mail pressoffice@vangoghmuseum
www.vangoghmuseum.nl

Voor meer informatie over het Huygens Instituut - KNAW kunt u contact opnemen met:

KNAW
Marja van der Putten, plv. hoofd Communicatie 
Telefoon 020 551 08 58 
E-mail Marja.van.der.putten@bureau.knaw.nl
Website www.huygensinstituut.knaw.nl