Standpunt over de nota 'Naar de Top'

11 oktober 2011

Op woensdag 28 september vond in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek plaats van de Vaste Commissie voor Economische Zaken, Landbouw & Innovatie over de nota 'Naar de top' van de minister van EL&I. Hieronder een samenvatting van het standpunt van de KNAW, zoals bij die gelegenheid verwoord door president Robbert Dijkgraaf. De KNAW formuleert haar visie op het bedrijfslevenbeleid en de voorwaarden voor deelname van haar instituten aan de uitvoering ervan.

Uitgangspunten

  • Nederland is een groot wetenschapsland. Wat betreft impact en productiviteit per onderzoeker staat ons land wereldwijd in de top drie.
  • Aan wetenschappelijk onderzoek kunnen grosso modo drie verschillende drijfveren ten grondslag liggen: 
    1. Wetenschap voor de wetenschap (vrij, ongericht wetenschappelijk onderzoek)
    2. 
    Wetenschap voor de kenniseconomie (innovatiegericht wetenschappelijk onderzoek)
    3. 
    Wetenschap voor de samenleving (wetenschappelijk onderzoek naar maatschappelijke vraagstukken) 
  • Ook vrij, ongericht wetenschappelijk onderzoek is cruciaal voor welzijn en welvaart. Niet alleen grote wetenschappelijke doorbraken, maar ook tal van innovaties zijn uit juist deze vorm van onderzoek ontstaan.
  • Het is onverstandig dat in ons land, anders dan in andere landen, niet extra wordt geïnvesteerd in de kennissector, juist in deze periode van economische neergang.
  • De inspanningen van het kabinet op het gebied van innovatie zijn waardevol, maar mogen niet ten koste gaan van:
    vrij, ongericht wetenschappelijk onderzoek in de volle breedte, dus alfa, bèta en gamma (dat betekent ook dat onderzoeksfinancier NWO excellente onderzoekers in alle wetenschapsgebieden moet kunnen blijven ondersteunen
    - wetenschappelijk onderzoek naar maatschappelijke vraagstukken (ook al omdat Nederland aan de 'great challenges' van de EU moet meedoen)
    - toepassingsgericht onderzoek buiten de topsectoren.

Algemene reactie op de nota 'Naar de Top'

  • De KNAW kan zich vinden in veel acties die worden aangekondigd in de nota Naar de Top.
  • Zij hoopt dat de aangekondigde fiscale maatregelen voldoende stimulans zullen blijken voor het bedrijfsleven om substantieel te investeren in de samenwerking met de onderzoekssector.

Bijdrage van de KNAW-instituten aan de uitvoering van het voorgenomen beleid

  • De KNAW wil meewerken aan het inhoudelijk definiëren van de innovatiecontracten voor de topsectoren.
  • Zij wil deelnemen aan de 'schrijftafels' van de topsectoren Life Sciences & Health en Creatieve Industrie – thema's waarbij het onderzoek van een aantal van haar instituten aansluiting vindt.
  • In die rol wil zij bijdragen aan het definiëren van de inhoudelijke strategie voor de topsectoren. Die strategie moet een combinatie zijn van fundamenteel en toegepast onderzoek, met als uitgangspunten wetenschappelijke excellentie en de maatschappelijke en economische innovatiebehoeften.
  • Op basis van het eindresultaat van de besprekingen neemt de KNAW een besluit over het al dan niet ondertekenen van de innovatiecontracten.
  • Daarbij gaat het om de vraag of de betreffende instituten zich herkennen in het voorgestelde onderzoeksprogramma op hoofdlijnen.
  • Uit de huidige budgetten van de betreffende instituten kan de KNAW in theorie, onder de hierboven vermelde voorwaarden, op jaarbasis maximaal € 20 miljoen investeren in Life Sciences & Health en maximaal € 2 miljoen in Creatieve Industrie.
  • De KNAW is niet bereid budget vrij te maken ten koste van instituten wier onderzoeksprogramma's niet aansluiten bij de topsectoren.