Totale overheidsuitgaven aan Research & Development nemen de komende jaren af

12 april 2011

De overheid gaat de komende jaren haar uitgaven aan Research en Development beperken.

In een nieuw totaaloverzicht, gebaseerd op de begrotingen van de ministeries, gaan de totale uitgaven van het Rijk voor onderzoek naar verwachting van 4,8 miljard euro in 2009 naar ruim 4,3 miljard euro in 2015. Wel wordt dit deels gecompenseerd door belastingmaatregelen voor bedrijven. Dat blijkt uit het overzicht Totale Onderzoek Financiering 2009 - 2015 (kortweg TOF-overzicht)* van het Rathenau Instituut.

Daling directe overheidsuitgaven

De belangrijkste conclusie uit het TOF-overzicht is dat de directe overheidsuitgaven aan R&D de komende jaren afnemen, zowel absoluut als relatief (in procenten van het BBP).
Daar staat tegenover dat de indirecte bijdrage toeneemt. Dit gebeurt vooral via fiscale maatregelen, zoals de regeling afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk (WBSO). De omvang van de indirecte overheidsuitgaven (10,5 procent) op het totaal aan overheidsuitgaven is in Nederland, in vergelijking met andere landen, omvangrijk.

Gevolgen bij Ministerie van EL&I

Uit het TOF-overzicht blijkt verder dat het Regeerakkoord grote gevolgen heeft voor het ministerie van EL&I. Op langere termijn (vanaf 2015) is sprake van bijna een halvering van de R&D-uitgaven op de EZ-artikelen van dit ministerie. Het artikel “een sterk innovatievermogen”, levert het grootste deel (zo’n 80 procent) van het totaal aan bezuinigingen. Het betreft hier de uitgaven voor verschillende instituten in de kennisinfrastructuur en diverse innovatieprogramma’s. In 2015 komt daarnaast 16 procent van de totale bezuiniging op de EZ-artikelen terecht bij de R&D-uitgaven op het gebied van energie.

Wijzigingen voor hoger onderwijs

Het TOF-overzicht gaat verder in op de WBSO en op de gevolgen van de herberekening van de onderzoeksuitgaven in de sector hoger onderwijs die het CBS in 2010 en 2011 heeft uitgevoerd. De directe overheidsfinanciering van onderzoek in de hoger onderwijssector (universiteiten, hogescholen en universitaire medische centra) is opnieuw berekend en komt hoger uit dan de berekeningen in het verleden lieten zien.

Effecten van het Regeerakkoord

Ook aan bod komen de belangrijkste Regeerakkoordmaatregelen die een effect hebben (gehad) op de hoogte van de R&D-uitgaven van de departementen. Onder meer is er aandacht voor de korting op de themagerichte innovatiesubsidies van EZ, de herverdeling van de FES-gelden, en een bezuiniging bij de Zelfstandige Bestuurs Organen.

Het TOF-overzicht

Het TOF-overzicht geeft een jaarlijkse blik op de Research & Development-uitgaven van de Rijksoverheid. Het Ministerie van OCW heeft de verantwoordelijkheid voor de samenstelling ervan overgedragen aan het Rathenau Instituut. In dit TOF-overzicht vindt u de cijfers over de R&D-uitgaven van de verschillende ministeries voor het begrotingsjaar 2011 en de afgelopen jaren en een raming voor de komende jaren. Omdat de departementale herindeling en niet alle bezuinigingen en intensiveringen van het Regeerakkoord erin verwerkt zijn, is het huidige TOF-document vooral een globaal en voorlopig overzicht.

Het Rathenau Instituut

Het Rathenau Instituut stimuleert de publieke en politieke meningsvorming over wetenschap en technologie. Daartoe doet het instituut onderzoek naar de organisatie en ontwikkeling van het wetenschapsysteem, publiceert het over maatschappelijke effecten van nieuwe technologieën, en organiseert het debatten over vraagstukken en dilemma’s op het gebied van wetenschap en technologie.