Verslag KNAW-meeloopdag

Mieke Zaanen bij het IISG

Mieke Zaanen (Bureau KNAW) bij Karin Hofmeester (IISG)

Mieke Zaanen, algemeen directeur KNAW, leerde maandag 17 juli meer over het huidige onderzoeksproject ‘Luxury and Labour on Diamonds as Global Commodity’ van Karin Hofmeester, senior onderzoeker en adjunct-directeur Onderzoek bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG).

‘Ik ga vaker op (werk)bezoek bij instituten, maar dan is het allemaal heel gecomprimeerd. Een presentatie, een vergadering, tak-tak-tak. Nu was er veel meer tijd om op de inhoud in te gaan. Karins onderzoek gaat over de sociale geschiedenis van diamanthandel en diamantbewerking, een aparte onderzoekslijn bij IISG. Ik heb veel nieuwe dingen geleerd: zo wist ik niet dat in de zestiende eeuw diamanten vooral uit India werden gehaald. Ook dacht ik dat diamanten altijd uit mijnen kwamen, maar je vindt ze ook door rivierzand uit te wassen, zoals bij goud. Karin liet me beelden van haar werkbezoek in Borneo zien waar dit nu nog steeds gebeurt. Ze komt vaker verrassende informatie tegen. Diamantkloven, een heel aparte en prestigieuze tak van sport binnen het diamantbewerken, wordt gezien als een typisch mannenberoep.
Toen ze in Israël op onderzoek was, trof ze daar bij toeval een vrouw (!) die haar oude beroep van diamantklover weer had opgepakt en haar en passant ook nog vertelde dat niet alleen zij maar veel meer vrouwen diamantklover waren.
'

Gekalligrafeerde lidmaatschapskaarten

'Het spoor van de diamant door de eeuwen heen is bijzonder goed gedocumenteerd. Karin liet me bijvoorbeeld twee dozen met lidmaatschapskaarten van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond zien. Op deze kaarten staan alle gegevens van de leden van de bond: namen, geboortedata,hun vakanties en verhuizingen. Alles in prachtige kalligrafie, fantastisch! Deze data maakt het mogelijk om de werkzaamheden en bewegingen van de leden na te gaan. Zo stapten velen van hen in 1931, toen de diamantbranche begon in te zakken, over naar een andere bond.De Diamantbewerkersbond is ook zo fascinerend omdat het een van de eerste goed georganiseerde vakbonden was in Nederland. 

Ter ere van de oprichting van de Diamantbewerkersbond 125 jaar geleden organiseert het IISG in het najaar van 2019 tijdens het Amsterdam Light Festival een bijzondere manifestatie en tentoonstelling waarin ook de kaarten die nu gedigitaliseerd worden, een bijzondere rol spelen.'

Schoonheid van de KNAW

'Het is ook op persoonlijk vlak heel mooi te zien wat een onderzoeker beweegt. Ik houd niet zo van het woord ‘passie’, het is vaak zo obligaat maar het was bijzonder om Karins gedrevenheid te zien en meer te horen over het verloop van haar carrière. Zo begon ze ooit als student-assistent aan het IISG en heeft ze nu ook een leerstoel in Joodse Cultuur aan de Universiteit Antwerpen.

Ik kijk erg uit naar de KNAW-meeloopdagen 25 september tot en met 6 oktober. Dit project heeft mij twee ontzettend leuke dagen opgeleverd, en bovendien meer inzicht in het onderzoek dat op het IISG wordt verricht. Ik zou willen dat iedereen kan zien wat voor schoonheid we hier binnen de KNAW hebben. Als dat lukt, kunnen we heel tevreden zijn.’