Lezingenreeks Geheime kennis #3

Geheime kennis: westerse esoterie

Datum:
12 juni 2018 van 19:00 tot 21:00 uur
Locatie:
Openbare Bibliotheek van Amsterdam, Forumzaal, zesde etage, Oosterdokskade 143, 1011 DL Amsterdam
Contact:
Telefoon:
020 551 0767
Voeg toe:

Hoe verhoudt esoterie zich nu eigenlijk tot het westers Christendom? Is de vrijmetselarij als geheim genootschap hiermee in verband te brengen en oefenen vrijmetselaars niet in het geheim politieke invloed uit? Is ten slotte die westerse esoterie niet een ideale voedingsbodem voor complottheorieën van allerlei snit? 

De westerse esoterie beklemtoont de rol van persoonlijke, vaak geheime, religieuze ondervindingen. Dankzij die geheime kennis krijgt de mens bijzondere inzichten over God, de mens en de wereld om ons heen. Die ervaringen zijn niet altijd eenvoudig te verwoorden en daarom wordt niet zelden een beroep gedaan op het beeldende en symbolische. Daarmee onttrekt de westerse esoterie zich vaak aan de ‘officiële’ christelijke theologie, de rationele filosofie en de moderne wetenschap. 

Sprekers

  • Mathilde van Dijk, universitair docent geschiedenis van het christendom en genderstudies aan de Rijksuniversiteit Groningen – Titel lezing volgt
  • Jaron Harambam, postdoctoraal onderzoeker aan het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam – De Illuminati ontcijferd! De praktijk en betekenis van samenzweringstheorieën in de hedendaagse samenleving
  • Anton van de Sande, emeritus bijzonder hoogleraar vrijmetselarij aan de Universiteit Leiden en voormalig universitair hoofddocent cultuurgeschiedenis van de Nieuwe Tijd aan de Radboud Universiteit Nijmegen – Vrijmetselarij als methode. De functionele beslotenheid van een leerschool naar zelfkennis
  • Kocku von Stuckrad, hoogleraar religiewetenschap aan de Rijksuniversiteit Groningen – Esoterie en de paradox van het geheim

Mathilde van Dijk, universitair docent geschiedenis van het christendom en genderstudies aan de Rijksuniversiteit Groningen, is gespecialiseerd in de geschiedenis van laatmiddeleeuwse hervormingsbewegingen en in de verwerking van het (middeleeuwse) religieuze verleden in hedendaagse (populaire) cultuur, met speciale aandacht voor genderstudies. Zij houdt zich vooral met immaterieel erfgoed bezig: hoe christelijke ideeën en concepten steeds opnieuw werden en worden toegeëigend.

Jaron Harambam werkt als postdoctoraal onderzoeker aan het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam, waar hij deel uitmaakt van het multidisciplinaire Fair News Project waarin hij de rol van algoritmen in nieuwsvoorziening bestudeert. Hij promoveerde in oktober 2017 cum laude aan het Rotterdam Centre for Cultural Sociology van de Erasmus Universiteit Rotterdam, op het proefschrift ‘The Truth Is Out There' – Conspiracy Culture in an Age of Epistemic Instability.

Anton van de Sande is emeritus bijzonder hoogleraar vrijmetselarij aan de Universiteit Leiden en voormalig universitair hoofddocent cultuurgeschiedenis van de Nieuwe Tijd aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Voor zijn boek Vrijmetselarij in de Lage Landen. Een mysterieuze broederschap zonder geheimen (Zutphen 1995, herdrukt in 2001 en 2004) ontving Van de Sande in 1999 de Marcel Minnaertprijs van de Unie Nederland-Vlaanderen.

Kocku von Stuckrad is hoogleraar religiewetenschap aan de Rijksuniversiteit Groningen. In zijn hoogleraarspositie heeft Von Stuckrad 'transformatie van het religieuze veld sinds 1750' als zijn eerste onderzoekszwaartepunt geformuleerd. In dit kader focust hij zijn eigen onderzoek op de discursieve transfers tussen religie aan de ene kant en natuurwetenschap en natuurfilosofie aan de andere kant. Samen met Whitney A. Bauman is Von Stuckrad oprichter en co-director van Counterpoint: Navigating Knowledge, een onderzoeks- en kenniscentrum op het snijvlak van academische en non-academische kennispraktijken en tradities.

Moderator

Maarten Meester is literatuurwetenschapper, journalist en schrijver. In Van gnosis tot alchemie. Inleiding in de esoterie (2009) behandelt hij, aan de hand van interviews met experts, de belangrijkste thema's uit de esoterische traditie waaronder het geheim, de doctrine en de ervaring, en in Nieuwe spiritualiteit (2008) onderzoekt hij spirituele stromingen die niet in één religieus hokje passen. Onder het pseudoniem Gebroeders Meester publiceert Maarten Meester samen met zijn broer Frank artikelen voor onder andere Filosofie Magazine en Trouw.

Na de lezingen zal er een gesprek plaatsvinden tussen de sprekers onder leiding van de moderator.

Lezingenreeks Geheime kennis

De bijeenkomst maakt deel uit van de lezingenreeks Geheime kennis. Wat is de betekenis van geheimhouding in kunst, politiek, wetenschap en religie? Is totale openheid een bewijs van de volwassenheid van een samenleving of hebben geheimhouding en censuur allerlei onvermoede voordelen en kunnen we eigenlijk niet zonder?

De afleveringen van deze serie zijn:

De lezingenreeks is onderdeel van het programma De Maakbaarheid van onze kennissamenleving. Het programma wil economen en sociale wetenschappers, cultuur- en wetenschapshistorici, kunstenaars en architecten, politici en beleidsmakers met elkaar en het brede publiek in discussie brengen. In drie opeenvolgende jaren is een programma ontwikkeld rond een specifiek thema dat centraal is in het debat omtrent kennissamenlevingen.

Bekijk alle lezingen van dit driejarig programma.

Organisatie

De lezingenreeks Geheime kennis is een samenwerking tussen de KNAW, de Akademie van Kunsten, Sven Duprė (Universiteit Utrecht en Universiteit van Amsterdam) en Wijnand Mijnhardt (Universiteit Utrecht).