De Oscars door de ogen van filmwetenschapper Patricia Pisters

10 februari 2020

De Oscars zijn waarschijnlijk de bekendste filmprijzen die er zijn. Volgens filmwetenschapper Patricia Pisters laten de nominaties trends in de filmcultuur zien. Toch geven ze een beperkt beeld van wat er allemaal gebeurt in het filmlandschap.

“Dat de Koreaanse film 'Parasite' alle grote Oscars gewonnen heeft is heel verrassend,” reageert Pisters op de bekendmaking van de Oscarwinnaars van 2020, “het is de eerste niet-Engelstalige film ooit die genomineerd is voor een Academy Award voor Beste film, een leuke winnaar.”

Ondanks alle krachten die de nominaties beïnvloeden, zijn de Oscars de meest prestigieuze filmprijzen. “Een film die een Oscar wint kan op veel extra bezoekers rekenen,” zegt Pisters, “elke regisseur wil wel zo’n lauwerkrans bij de begintitels kunnen zetten.” Dat de Oscars zo groot zijn heeft te maken met de nog altijd dominante positie van Hollywood. Die ontstond onder andere doordat tijdens de wereldoorlogen veel regisseurs en acteurs vluchtten en de filmproductie in Europa stillag.

In de afgelopen jaren kregen de Oscars veel kritiek vanwege het hoge witte-mannengehalte in de nominaties. Pisters: “De Oscars waarderen vooral een bepaald type film: cinematografisch groots opgezet, met sterrencasts en hoge production values. Het zijn vaak goede films, maar ze geven maar een beperkt beeld van wat er allemaal gebeurt in het filmlandschap. Het is ook niet zo dat er te weinig vrouwelijke makers zijn of dat hun films slechter zijn, maar het mannelijke perspectief overheerst.”

Af en toe zijn er wel andere perspectieven te vinden. In 2009 won bijvoorbeeld Katherine Bigelow als eerste vrouw de Oscar voor Beste Engelstalige film, met haar oorlogsfilm 'The Hurt Locker.' “Dat was overigens wel een film vanuit mannelijk perspectief,” aldus Pisters. “Wat representativiteit en diversiteit betreft zijn er golfbewegingen, met uitzonderingen die de regel van het witte mannelijke perspectief bevestigen. 'Moonlight' van Barry Jenkins was zo’n uitzondering.”

Opvallend vindt Pisters de komst van nieuwe ‘spelers’ zoals Netflix: “interessant om te zien of dat nieuwe ontwikkelingen gaat brengen.” In 2020 was het overgrote deel van de nominaties in elk geval weer voor witte mannen. Pisters: “De winst van Parasite compenseert dat gebrek aan diversiteit wel. Maar het blijft toch erg lastig om perspectieven te verbreden en machtsstructuren te doorbreken. Verandering komt langzaam, maar zal zeker niet bij de Oscars beginnen. Bovendien zijn de Oscaruitreikingen ook voor een groot deel glamour en entertainment.”