Een blik op 2014 in videofragmenten

De Akademie organiseerde in 2014 wekelijks lezingen, (internationale) prijsuitreikingen en bijeenkomsten over actuele wetenschappelijke ontwikkelingen of over de wetenschap achter de actualiteit. Op de laatste dagen van 2014 zetten we de meest spraakmakende momenten van dit jaar nog een keer in de spotlight.

Vroeg vuur en de evolutie van de mens

Veel paleoantropologen zijn van mening dat vuurgebruik essentieel was voor de vroegste kolonisatie van Pleistoceen Europa (meer dan een miljoen jaar geleden), waar temperaturen vaak onder het vriespunt daalden – een opvatting die al door Charles Darwin verdedigd werd.

De ideale Nederlander

De reclame van het Hollandste broodje worst kennen we allemaal. Maar wat is dat precies: het Hollandst? Bestaat er zoiets als de ideale Nederlander of een Nederlandse nationale identiteit? En zo ja, wanneer is die ontstaan? Historisch letterkundige Lotte Jensen bestudeert Nederlandse cultuurhistorische bronnen. Op zoek naar de wortels van de Nederlandse identiteit.

Wetenschap, kunst en vogeltrek

Musicus Sytze Pruiksma en onderzoeker Theunis Piersma groeiden allebei op in landelijk Zuidwest-Friesland. Beiden zijn begeesterd door het buitenleven in het algemeen en door de vogeltrek in het bijzonder. Waar Piersma probeert de vogeltrek te doorgronden met hypotheses en bewijzen, inspireren trekvogels Pruiksma tot beelden en muziek. Samen maakten zij een voorstelling over grutto's en andere trekvogels, die hoofd, hart en onderbuik aanspreekt: Music of migration.

De onzichtbare meester van de Melkweg

Als aardbewoners weten we eigenlijk maar heel weinig over magneetvelden. Op onze planeet ervaren we zwaartekracht als een constante kracht die ervoor zorgt dat appels uit de boom vallen en we met beide benen op de grond blijven staan. Maar in de ruimte trekken magnetische velden niet één maar alle kanten op en zijn ze veel sterker dan bij ons op aarde. Aan de Radboud Universiteit verkent astronoom Marijke Haverkorn de magneetvelden in de Melkweg en hun rol in het galactisch ecosysteem.

50 jaar Heinekenprijzen

In 2014 is het 50 jaar geleden dat de eerste Heinekenprijs werd uitgereikt aan de Oostenrijks-Amerikaanse chemicus Erwin Chargaff. Een impressie van de geschiedenis in drie video's

Moedersterfte tegengaan door onderzoek

Wereldwijd sterven er jaarlijks zo’n driehonderdvijftigduizend vrouwen tijdens de zwangerschap, bevalling of kraamtijd. Een belangrijke oorzaak van die sterfte is een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap die kan leiden tot bijvoorbeeld zwangerschapsvergiftiging. Daar wil medisch onderzoeker Joyce Browne wat aan doen.

Nieuwe media: Like!

Anne Helmond onderzoekt de opkomst van sociale media platformen. Wat betekent de manier waarop deze platformen functioneren voor het web? Als je op een like-button klikt, verschijnt zowel op jouw Facebook-pagina als op de website die je net hebt bezocht een bericht dat je de pagina hebt ‘geliked’ maar er wordt tegelijkertijd ook andere data naar Facebook gestuurd. Anne kijkt vooral naar hoe Facebook die buttons inzet en wat daar de gevolgen van zijn voor bijvoorbeeld onze privacy.

Naar een betere overleving van kanker door therapie op maat

Met een serie minicolleges van Akademiehoogleraren wil de KNAW speciale aandacht geven aan de bijzondere groep Akademiehoogleraren en hun onderzoek. René Bernards (NKI) heeft het in zijn college over de rol van de moleculaire analyses bij de diagnostiek van kanker.

Bert Meijer, laureaat Prijs Akademiehoogleraren 2014

De KNAW kende in 2014 de Prijs Akademiehoogleraren toe aan organisch chemicus Bert Meijer (TU/e). Ook biologisch psychologe Dorret Boomsma (VU) kreeg die prijs. Beide wetenschappers ontvangen een miljoen euro, te besteden aan een door henzelf te kiezen wetenschappelijk doel.

Telephone song

Op 23 april 2014 zijn in het Conservatorium van Amsterdam veertien van de negentien leden van de Akademie van Kunsten geïnstalleerd. Laetitia Gerards en Ramon van Engelenhoven brachten er de Telephone song ten gehore (op 4.30"). Verder traden op: verteller Reinout Bussemaker, Sedrig Verwoert met The 5th Element en Aidan Mikdad met de Trois Mouvements de Petrouchka-1 van Igor Stravinsky.

Dr. A.H. Heinekenprijs voor Historische wetenschap 2014 voor Aleida Assmann

Aleida Assmann, hoogleraar Engelse literatuur aan de Universiteit van Konstanz (Duitsland), ontving in 2014 de Dr. A.H. Heinekenprijs voor Historische wetenschap 2014. Ze kreeg de prijs voor haar grote, baanbrekende aandeel in het onderzoek naar het ‘culturele geheugen’ van landen en andere menselijke samenlevingen.

Christopher Dobson wint de Dr. H.P. Heinekenprijs voor Biochemie en Biofysica

Christopher Dobson, Universiteit van Cambridge, kreeg in 2014 de Dr. H.P. Heinekenprijs voor Biochemie en Biofysica voor het ontrafelen van hoe eiwitten in het lichaam zich verkeerd kunnen vouwen en hoe dat kan leiden tot ouderdomsziekten zoals Alzheimer, Parkinson en diabetes. Kijk hier hoe hij reageerde toen hij het nieuws van de toekenning hoorde.

Het Einde van het Zwarte Gat?

Begin dit jaar zette Stephen Hawking, die hele boeken vol schreef over zwarte gaten, de discussie op scherp toen hij schreef: 'there are no black holes'. Wat onderzoeken de talloze astronomen die zich met dit fenomeen bezighouden dan wel? Bestaan zwarte gaten? Of toch niet? Wat weten we van die fenomenen waar je als mens aan dood gaat door ‘spaghettification’ als je te dichtbij komt? Een KennisCafé over de aard van zwarte gaten die misschien wel geen zwarte gaten zijn.

De seksparadox

We spreken in het openbaar over seks, steeds meer is bespreekbaar en vooral ook zichtbaar, maar tegelijkertijd lijken jongeren conservatievere normen en waarden te omarmen, wordt prostitutie in het verdomhoekje gestopt en is een onderwerp als pedofilie compleet onbespreekbaar geworden. Wat is er aan de hand? Keert de seksuele revolutie zich? Zijn nieuwe taboes een normale reactie op zoveel openheid? Een Kenniscafé over de nieuwe taboes en waar ze vandaan komen.

De Gouden Eeuw: de ontsluiting van een schatkamer aan informatie

Lange tijd lijken de geesteswetenschappen aan de zijlijn te hebben gestaan van de stormachtige ontwikkelingen in de wetenschap, maar de digitalisering van onderzoeksgegevens en collecties leidt nu tot een nieuw elan. Digitalisering bereidt de weg voor nieuwe onderzoeksvragen, analyses en toepassingen die voorheen niet mogelijk waren. In drie bijeenkomsten, georganiseerd door KNAW en NWO, geven wetenschappers hun visie op de ontwikkelingen.

Open brief rectorencollege

Open brief rectorencollege