ERC Starting Grant voor Francesca Mattiroli en Katharina Sonnen

5 september 2019

Francesca Mattiroli en Katharina Sonnen, allebei groepsleider bij het Hubrecht Instituut van de KNAW, ontvangen een Starting Grant van de European Research Council (ERC).

De prestigieuze ERC Starting Grants worden toegekend aan veelbelovende onderzoeksleiders die onlangs een eigen onderzoeksteam hebben opgezet in Europa. Francesca Mattiroli onderzoekt hoe epigenetische informatie wordt doorgegeven tijdens de celdeling. Katharina Sonnen onderzoekt hoe cellen met elkaar communiceren tijdens de ontwikkeling en weefselhomeostase.

Mattiroli: Mechanisme van nucleosoom-assemblage tijdens DNA-replicatie

Om de weefsels in ons lichaam gezond te houden, delen zich elke dag 300 miljard cellen. Als cellen zich delen, moeten ze hun DNA en de organisatie daarvan in de celkern goed kopiëren. Dan zullen beide dochtercellen dezelfde informatie bevatten als hun moedercel, en ook de juiste organisatiestructuur. Dit zorgt ervoor dat elke cel zijn identiteit behoudt binnen het weefsel. Transformatie naar een andere celidentiteit kan leiden tot kanker. Tot nu toe is niet duidelijk hoe de organisatie van het DNA wordt gekopieerd van de moedercel naar de dochtercellen.
Francesca Mattiroli en haar team gebruiken de meest geavanceerde biochemische en biofysische methoden om te bestuderen hoe cellen het DNA en de organisatie daarvan nauwkeurig repliceren voorafgaand aan de celdeling.

Mattiroli: “Tijdens mijn vakantie kreeg ik te horen dat ik de ERC-beurs had gekregen, dus we hebben een geweldige vakantie gehad. Dit gaat heel veel betekenen voor ons onderzoek.”

Sonnen: Signaaldynamiek in de controle van ontwikkeling en weefselhomeostase

Zowel tijdens de embryonale ontwikkeling als bij de homeostase van volwassen weefsel moet de amplificatie van cellen en hun differentiatie tot specifieke celtypen (bijvoorbeeld darmcellen) sterk gecontroleerd verlopen. Als deze regulering hapert, kan dit leiden tot misvormingen in de ontwikkeling of tot ziekten zoals kanker. Voor een goede controle communiceren cellen met elkaar via signaalroutes. Om specifiek en nauwkeurig te communiceren, kunnen cellen gebruikmaken van de temporele verandering van een signaal, de ‘dynamiek’, om informatie te coderen. Net zoals radiosignalen kunnen worden doorgegeven via ‘frequentiemodulatie’ (FM), kunnen cellen bijvoorbeeld de frequentie van een signaal veranderen om te bepalen of ze moeten amplificeren of differentiëren tot een specifiek celtype.

Katharina Sonnen en haar team maken gebruik van een uitgebreid instrumentarium, zoals geavanceerde lichtmicroscopie, perfusiekamers en in vitro-culturen van embryo's en mini-organen in schaaltjes, om te laten zien hoe cellen via signaaldynamiek met elkaar communiceren om te zorgen voor een goede ontwikkeling en weefselhomeostase.

Het persbericht van de European Research Council kunt u lezen op de website van de ERC.