Factsheet over mens-diercombinaties verschenen

17 juli 2019

De KNAW heeft een factsheet gemaakt over mens-diercombinaties. Het betreft cybriden en chimeren. De komende tien jaar zal onderzoek op dit terrein ongetwijfeld nieuwe medische inzichten opleveren en wellicht tot nieuwe medische behandelingen leiden.

Voor de langere termijn is de hoop dat er organen voor transplantaties mee kunnen worden gemaakt. De factsheet (pdf) is opgenomen in een advies van de Gezondheidsraad, die minister Hugo de Jonge (VWS) informeert over eventuele wijzigingen in de Embryowet.

Cybriden tussen soorten worden gemaakt door de celkern van de ene soort te plaatsen in een cel van een andere soort, waaruit de eigen celkern is verwijderd. Wetenschappers kunnen met deze techniek beter inzicht krijgen in het proces van vroege embryonale ontwikkeling. Ook kan men hiermee de wisselwerking tussen de genen van de celkern en de mitochondriën (een soort 'energiecentrales') bestuderen.

Chimeren zijn samengestelde organismes, gevormd door het samenvoegen van óf bevruchte eicellen van twee verschillende diersoorten, óf van cellen die zijn afgeleid van die embryo’s. Door het toepassen van genetische technieken kan de bijdrage van één van de soorten aan een specifiek weefsel/orgaan worden gestuurd waardoor, in het geval van een mens-dier hybride, een mens-eigen orgaan kan worden gegroeid in een dier. De hoop is dat in de toekomst op deze wijze organen kunnen worden gemaakt voor transplantatiedoeleinden. Daarvoor moeten nog wel veel praktische hindernissen worden overwonnen. Ook zijn er ethische vragen, die per specifieke chimere benadering kunnen verschillen.

Voor zowel cybriden als chimeren geldt dat om te beoordelen of een bepaalde techniek wettelijk is toegestaan, maatwerk nodig is.

Het factsheet is opgenomen in, en gebruikt voor een advies van de Gezondheidsraad, dat vandaag verschenen is. Minister Hugo de Jonge van VWS had de Gezondheidsraad gevraagd om een advies over mens-diercombinaties, ten behoeve van aanpassingen van de Embryowet. De Gezondheidsraad gebruikt het factsheet als achtergrond voor een aantal medisch-ethische afwegingen. Het advies biedt ook stof voor maatschappelijke discussie en zal naar verwachting dienen als basis voor politieke keuzes.