Gezondheidsdeskundigen pleiten voor een pan-Europese aanpak van geneesmiddelentekorten

9 september 2021

Gezondheidsdeskundigen zijn van mening dat de huidige situatie met betrekking tot geneesmiddelentekorten alleen door middel van een pan-Europese aanpak kan worden opgelost. De gegevensverzameling in Europa moet worden geharmoniseerd en er moet een multidisciplinaire dialoog worden bevorderd.

In de verklaring Shortages of Medicines, die op 9 september 2021 is gepubliceerd, roepen de FEAM (Federation of European Academies of Medicine) en haar lid-academies op tot een homogene aanpak van de geneesmiddelentekorten op Europees niveau.

Doordat de tekorten door zoveel verschillende factoren worden veroorzaakt, is het lastig om precies vast te stellen waar sprake is van welke tekorten. Dit heeft ertoe geleid dat er zowel op nationaal als Europees beleidsniveau weinig politieke aandacht voor dit probleem is.

De definitie van wat een tekort is, kan echter variëren, afhankelijk van het beleidsniveau en de schaal die in aanmerking moeten worden genomen, de baseline van de frequentie waarmee de tekorten worden gemeld en de verschillende perspectieven van de stakeholders die met dit probleem te maken hebben, zoals de industrie en patiënten.

"Om het probleem voor heel Europa op een vergelijkbare manier te kunnen beoordelen en gegevens te kunnen verzamelen die vergelijkbaar en interoperabel zijn, is er een gemeenschappelijke Europese definitie nodig van wat precies onder tekorten wordt verstaan. Alleen dan kan er gezamenlijk worden vastgesteld wat de tekorten en mogelijke oplossingen zijn", aldus de opstellers van het document.

Om te komen tot een aanpak, stellen de gezondheidsdeskundigen voor een consultatietraject te initiëren om een gemeenschappelijke definitie voor geneesmiddelentekorten vast te stellen, waarbij alle stakeholders worden betrokken.

Door de coronacrisis zijn de spotlights komen te staan op de tekorten op het gebied van kritieke geneesmiddelen en beschermingsmiddelen. Daarnaast riep dit de vraag op waar geneesmiddelen eigenlijk geproduceerd worden. In de verklaring benadrukken de FEAM en haar lid-academies dat een deel van de productie moet worden verplaatst.

"Tachtig procent van de in Europa voorgeschreven geneesmiddelen komt uit India en China en niet alle productie kan naar Europa worden verplaatst. Daarom is het van belang dat we ons richten op enkele geneesmiddelen die het meest relevant zijn", zo wordt gesteld in het document.

In de verklaring wordt er ook op gewezen dat er moet worden nagedacht over welke geneesmiddelen onder kritieke en essentiële geneesmiddelen vallen om ervoor te zorgen dat deze geprioriteerd worden, zodat steeds voldoende geneesmiddelen worden geproduceerd. In het document wordt voorgesteld dat er een lijst van essentiële en kritieke geneesmiddelen wordt opgesteld, die voortdurend wordt geactualiseerd. Dit is ook een van de kernpunten in de mededeling van de Commissie over een Farmaceutische Strategie voor Europa.

Deze mededeling over een Farmaceutische Strategie voor Europa werd in november 2020 gepresenteerd en bevat een aantal maatregelen. De implementatie van deze strategie valt binnen het mandaat van de huidige Commissie en het belangrijkste doel is dat dit in 2022 leidt tot een voorstel voor de herziening van de wet- en regelgeving op farmaceutisch gebied.

Aanbevelingen

De belangrijkste aanbevelingen van het rapport:

  1. Het bevorderen van een Europese aanpak van de geneesmiddelentekorten door middel van de harmonisatie van gegevensverzameling in heel Europa, alsmede door een multidisciplinaire, integrale dialoog om tot brede oplossingen te komen.
  2. Het invoeren van maatregelen op Europees niveau op basis van een gemeenschappelijk overeengekomen definitie van tekorten die voortkomt uit een geïnformeerd consultatieproces. In de nieuwe Europese wetgeving met betrekking tot dit onderwerp zouden de input van uiteenlopende actoren en de uitkomsten van een extern onderzoek naar de belangrijkste oorzaken en een evaluatie van de huidige wettelijke kaders moeten worden meegenomen. Ook moet er gekeken naar initiatieven die zijn genomen als antwoord op de directe gevolgen van de pandemie. Deze zouden eventueel kunnen worden overgenomen. 
  3. Het bevorderen van samenwerking op meerdere beleidsniveaus (nationaal, Europees en internationaal). Europa kan het probleem van geneesmiddelentekorten alleen oplossen als de nationale lidstaten zich hier ook daadwerkelijk aan committeren. De mandaten van Europese instanties zouden moeten worden herzien en versterkt, wat onder andere zou betekenen dat er meer geld en meer menskracht beschikbaar zou moeten komen.
  4. Het ondersteunen van de productie van bepaalde geneesmiddelen binnen Europa zelf door de productiefaciliteiten te verplaatsen en te zorgen voor een goede spreiding van de toelevering om te voorkomen dat er een te sterke afhankelijkheid ontstaat. Het opstellen van een lijst van kritieke geneesmiddelen zou een belangrijke stap betekenen bij het bepalen van welke geneesmiddelen meer aandacht moeten krijgen.

Zie hier op de website van FEAM voor meer informatie over de vier hierboven genoemde punten in de Statement on Shortages of Medicines van de FEAM.

Over de FEAM

De FEAM is de Europese overkoepelende organisatie van nationale Academies voor geneeskunde, farmacie en diergeneeskunde, of nationale academies via hun medische afdeling. In de FEAM zijn 23 nationale academies verenigd, die samen duizenden topwetenschappers uit heel Europa vertegenwoordigen. De missie van de FEAM is om samenwerking te bevorderen tussen de nationale academies voor geneeskunde en de medische afdelingen van academies voor wetenschappen in Europa; om een platform te bieden om collectief hun stem te laten horen over aangelegenheden betreffende humane en diergeneeskunde, biomedisch onderzoek, onderwijs en gezondheid met een Europese dimensie; en om de adviserende rol die zij in hun eigen land hebben met betrekking tot deze onderwerpen uit te breiden tot de Europese autoriteiten.