Interview

'Ook geesteswetenschappers moeten zich met de natuur bezighouden.’

12 december 2019

Raf De Bont, universitair hoofddocent aan de faculteit Arts and Social Sciences van de Universiteit Maastricht, ontving op 12 december de Dr. Hendrik Muller Prijs 2019 in ontvangst.

Op de prijsuitreiking volgt een door De Bont georganiseerd symposium met verschillende sprekers waaronder De Bont zelf. Hier wordt de interactie tussen natuur en cultuur besproken, en dan vooral de manier waarop de relatie tussen die twee in de geschiedschrijving, kunst, filosofie en literatuurwetenschap aan de orde komt.

V.l.n.r.: Wim van Saarloos, Godfried Engbersen, Raf De Bont, Allard Lubbers. Foto: Inge Hoogland

De Bont: 'Binnen de geesteswetenschappen was er traditioneel weinig aandacht voor de natuur. Recent echter is er groeiende interesse voor niet-menselijke actoren, zoals dieren en planten, en hoe die een rol spelen in onze cultuur. We leven uiteraard in een periode waarin de relatie tussen mens en natuur snel verandert. Volgens sommigen zijn we het Antropoceen ingetreden, een tijdperk waarin de mens zélf een geologische kracht is geworden. Maar die dominante positie betekent niet noodzakelijk controle. Het traditionele idee van de filosoof Francis Bacon dat de wetenschap ons het instrument zou leveren om controle te krijgen over de natuur, blijkt niet te kloppen. Kijk naar het klimaat, daarbij zijn we de controle kwijt. ’

Moving animals

Het prijzengeld van 25.000 euro van de Hendrik Muller Prijs zal De Bont aan zijn onderzoeksproject Moving animals besteden. De Bont zal tijdens het symposium ingaan op dit onderzoek waarin de manier waarop dieren zich verplaatsen en door mensen verplaatst worden centraal staat. ‘Dieren die zich over grote afstand verplaatsen, zijn vaak controversieel, omdat ze op plaatsen opduiken waar ze voorheen niet aan te treffen waren. De controverses leren ons veel over veranderende mens-dier-relaties. Daarenboven kunnen we, door naar dierenverplaatsingen te kijken een nieuwe blik op globalisering ontwikkelen. Historici van de globalisering hebben altijd veel aandacht gehad voor bewegingen van mensen, ideeën, of producten. Maar ook dieren zijn een onderdeel van het globaliseringsproces.’

Met het prijzengeld wil De Bont een digitale tool ontwikkelen die laat zien hoe dieren in de twintigste eeuw werden verplaatst tussen dierentuinen; waar ze vandaan kwamen en of ze gevangen of gefokt werden. ‘Dierentuinen speelden uiteraard een cruciale rol in de manier waarop de verplaatsing van wilde dieren over de wereld georganiseerd werd. De tool kan dit visualiseren. Het kan het ontstaan van de globale netwerken blootleggen die nodig waren voor het vangen en later het kweken van dieren. Ook dat is een vorm van globalisering.’ 

Dr. Hendrik Muller Prijs 2019

De jury kent De Bont de Dr. Hendrik Muller Prijs 2019 toe vanwege zijn vernieuwende bijdrage aan het vakgebied (milieu)geschiedenis.

De Dr. Hendrik Muller prijs is bestemd voor onderzoekers die zich verdienstelijk maken op het terrein van de geesteswetenschappen en/of sociale wetenschappen. De prijs is de opvolger van de Dr. Hendrik Muller Prijs voor de Gedrags- en Maatschappijwetenschappen die werd uitgereikt van 1991 tot 2017.