'Thorbecke'- project over postbegrippen afgerond

25 augustus 2021

Wat betekent het ‘post’ in postmodernisme? Heeft een ‘postraciale’ samenleving elk racisme achter zich gelaten? Zijn we met ‘post-truth’ in een nieuw tijdperk beland? Het boek 'Post-Everything: An Intellectual History of Post-Concepts' laat zien dat het voorvoegsel ‘post’ allesbehalve eenduidig is.

De publicatie Post-Everything: An Intellectual History of Post-Concepts komt voort uit het project ‘The Demands of Our Time’, waarvoor prof. Herman Paul (Universiteit Leiden) een subsidie ontving van het Fonds Staatsman Thorbecke. Samen met dr. Adriaan van Veldhuizen organiseerde hij een tweedaagse workshop over postbegrippen in het Amsterdamse Trippenhuis. De neerslag hiervan is een boek over postkapitalisme, -christendom, -kolonialisme, -feminisme en verwante postbegrippen, uitgegeven door Manchester University Press en beschikbaar in open access.

Wat hebben postbegrippen te maken met Johann Rudolph Thorbecke, de negentiende-eeuwse naamgever van het KNAW-fonds? Herman Paul: “Voordat Thorbecke politicus werd, was hij een filosoof die nadacht over geschiedenis. Hij was een aanhanger van het zogeheten historisme. Deze denkstroming meende dat de geschiedenis voortdurend in ontwikkeling was en zag in die ontwikkeling duidelijk afgebakende periodes, elk met hun eigen karakter.”

“Met de postbegrippen kunnen we in kaart brengen hoe invloedrijk dit thorbeckiaanse gedachtegoed in de twintigste eeuw nog is geweest. Historici hebben vaak beweerd dat de Eerste Wereldoorlog de doodsteek voor het historisme was. Maar ‘postkapitalistisch’ en ‘postchristelijk’ laten zien dat auteurs nog in de jaren veertig en vijftig als heuse historisten dachten. Pas in de jaren zestig en zeventig zien we dat ‘post’ niet langer slaat op een nieuw tijdperk – dat het meer een aanduiding wordt van intellectuele distantie dan van nieuwe tijdvakken.”

In samenwerking met de Openbare Bibliotheek Amsterdam organiseerden Paul en Van Veldhuizen nog een tweede workshop over historisme, die ook in een wetenschappelijke bundel resulteerde: Historicism: A Travelling Concept (Bloomsbury).

Over het Programma Fonds Staatsman Thorbecke

Het Programma Fonds Staatsman Thorbecke stelt leden van de KNAW en De Jonge Akademie en hoogleraren aan universiteiten in Nederland in staat projecten te verwezenlijken op vakgebieden waarbinnen Johan Rudolf Thorbecke zich als politicus en geleerde heeft onderscheiden. Voor een project van een tot vier jaar is een maximale subsidie beschikbaar van € 200.000. Een schenking en de nalatenschap van Willem Thorbecke (1920-2014), achterkleinzoon van Johan Rudolf Thorbecke, vormen het vermogen van het fonds.