Interview

‘Thorbecke was een politiekere figuur dan ik aanvankelijk dacht’

12 november 2020

Remieg Aerts won de Nederlandse Biografieprijs met zijn werk ‘Thorbecke wil het. Biografie van een staatsman’. Aerts, KNAW-lid en historicus, is gespecialiseerd in politieke geschiedenis vanaf de 18e eeuw. Hij leerde de staatsman Thorbecke op een andere manier kennen.

‘Ik had nooit de intentie om een biografie te schrijven,’ vertelt Aerts. ‘Het leek me vervelend om een aantal jaren van mijn leven op te offeren om het leven van iemand anders te beschrijven.’ Toen hij een uitnodiging kreeg om een boek te schrijven vanuit het Fonds Staatsman Thorbecke van de KNAW, begon hij toch af te wegen of hij het zou willen doen.

Welke spelers in de geschiedenis zijn in het algemeen interessant genoeg om een biografie over te schrijven? Alleen de grote figuren waaraan een grotere betekenis, een grotere geschiedenis, verbonden is, zijn interessant, want met hun verhaal wordt ook een algemeen historisch beeld geschetst. Al snel kwam hij tot de conclusie: Thorbecke ís een figuur waaraan een grotere betekenis, een grotere geschiedenis, toe te schrijven is. Het boek ‘Thorbecke wil het. Biografie van een staatsman’ kwam, na 13 jaar onderzoek en schrijfwerk, uit in 2018.

Is uw beeld van Thorbecke veranderd naarmate u het boek schreef?

‘Ik had al veel kennis over de negentiende-eeuwse politiek, dus ik had al veel kennis over het politieke deel van zijn leven. Maar Thorbecke heeft twee carrières volbracht: de eerste vijftig jaar van zijn leven was hij een man van de wetenschap, pas daarna is hij de grote politicus geworden. Van dat eerste deel van zijn leven wist ik nog niet zoveel, bijvoorbeeld van zijn invloed op de rechtswetenschap.
Daarnaast realiseerde ik me terwijl ik aan het boek werkte pas dat Thorbecke een politiekere figuur was dan ik aanvankelijk dacht. Het is de eerste politicus in de moderne tijd die door zijn persoon de publieke opinie en de politiek verdeelde in voor- en tegenstanders. De Thorbeckianen onthaalden hem als een held, terwijl de anti-Thorbeckianen hem zagen als een jakobijn, een revolutionair, een dienaar van de paus. Het is te vergelijken met de huidige Trump/Biden-situatie. Thorbecke is de eerste politicus in Nederland die deze werking had. Voor zijn tijd was dit nog niet aan de hand. ‘

U heeft dertien jaar gedaan over het afronden van de biografie. In deze dertien jaar heeft u ook gewerkt aan allerlei andere artikelen en boeken, was u hoogleraar en nam u deel in de adviescommissie ‘Taalbeleid in het hoger onderwijs’ van de KNAW. Hoe combineerde u al deze werkzaamheden?

Ik ben drie of vier jaar niet op vakantie geweest. Tijdens de onderwijsvakanties heb ik veel aan het boek gewerkt, daarnaast werden veel weekenden opgeofferd aan het maken van dit boek, vooral aan het einde.

Hoe draagt het Fonds Staatsman Thorbecke bij aan het maken van de biografie?

Het fonds heeft een sabbatical en onderwijstijdvervanging mogelijk gemaakt. Met die vrijstelling had ik ruimte om aan het boek te werken. Ik ben heel blij met dit fonds, het is een welkome aanvulling. Zonder fonds is het een onmogelijkheid om een dergelijk werk te schrijven. Maar, zoals ik al eerder zei, er is ook heel veel eigen tijd in gaan zitten. Ook al krijg je de hulp van een fonds, toch kun je niet vier jaar uit functie zijn. Het onderwijs en het begeleiden van promovendi gaat door.