De leden van de Akademie van Kunsten

Michel van der Aa, componist/regisseur

Michel van der AaVan der Aa (1970) is een internationaal vermaard componist, die in zijn soms theatrale werk volop experimenteert met andere disciplines. Na zijn multimedia-opera After Life uit 2006 wordt hij beschouwd als degene die de opera de 21ste eeuw kan binnenbrengen. Met zijn composities waarin beeld een heel belangrijke rol speelt (Van der Aa is zelf ook filmregisseur) heeft hij een heel nieuw genre gecreëerd. Zijn werk maakt veel discussie los: zijn 3D-opera Sunken Garden werd vorig jaar na de Londense première zowel verguisd als de hemel in geprezen. Het iets oudere Up Close, een combinatie van celloconcert en film wordt dit jaar op allerlei podia in Amerika en Europa uitgevoerd.
Van der Aa spreekt met zijn werk de taal van deze tijd, en vindt hiermee een aansluiting naar een breed publiek. Vorig jaar kreeg Van der Aa vlak achter elkaar twee grote internationale prijzen: de Grawemeyer Award en de Mauricio Kagel Musikpreis.

Colin Benders (Kyteman), musicus/componist

Colin BendersTrompettist en orkestleider Colin Benders (1986), alias Kyteman, veroverde in 2009 alle grote Nederlandse festivalpodia met overrompelende optredens van zijn Kyteman's Hiphop Orkest. ‘Authentiek, een bron van inspiratie en eigenzinnig’, oordeelde de jury van de Popprijs 2009 over de heel eigen mix van jazz en hiphop. Voor zijn debuutalbum The Hermit Sessions ontving Benders een Edison Award. Maar Kyteman vindt succes geen maatstaf en sloeg een nieuwe weg in met zijn studio Kytopia: een vrijplaats voor creatieve kruisbestuiving en onverwachte muzikale dwarsverbanden. In 2010 ontving hij een Zilveren Harp, bestemd voor jonge artiesten die al een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse lichte muziek hebben geleverd en nog een grote toekomst voor zich hebben. Benders verkent steeds nieuwe grenzen en slaagt er al doende in een grote diversiteit aan mensen, waaronder veel jong talent, in beweging te brengen.

Anton Corbijn, fotograaf/grafisch ontwerper/filmmaker

Anton CorbijnAnton Corbijn (1955) begon zijn loopbaan begin jaren zeventig in Groningen met het fotograferen van musici bij concerten maar werd al snel portretfotograaf met Herman Brood als muze. Zijn werk is grofkorrelig en in zwart/wit. Na zijn verhuizing naar Londen in 1979 brak hij internationaal door met indringende foto’s van muzikale grootheden als Miles Davis, David Bowie en de band U2. Hij zoekt naar mensen die hem door middel van hun kunst kunnen aanspreken, van Gerhard Richter tot Robert deNiro, Nelson Mandela tot Tom Waits, Kate Moss tot William Burroughs en van Stephen Hawking tot Frank Sinatra. Daarnaast ontwierp Corbijn platenhoezen, posters, logos en podia. Ook regisseerde hij meer dan 80 muziekvideo’s voor o.a. Nirvana, U2, Johnny Cash en Depeche Mode en sinds kort ook speelfilms (Control, The American en A Most Wanted Man) met acteurs als George Clooney en Philip Seymour Hoffman. In 2011 ontving hij de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs.

Arnon Grunberg, auteur

Arnon GrunbergDe boeken van Grunberg (1971) zijn bestsellers in eigen land en zijn werk is vertaald in 26 talen. Hij schrijft daarnaast regelmatig voor nationale en internationale kranten: dagelijks een column voorop De Volkskrant, in Vrij Nederland en in bijvoorbeeld The New York Times. Ook schrijft hij essays en toneelstukken. Grunberg verlaat zijn schrijverstafel vaak voor nieuwe ervaringen: zo heeft hij zich laten embedden in een psychiatrische kliniek, bij soldaten in Afghanistan, bij kamermeisjes, ‘normale Nederlandse families’ en de staf van Zwitserse spoorwegcatering. Recent is hij samen met hersenwetenschappers een onderzoek begonnen naar de neurobiologie van het scheppen en ondergaan van kunst. Grunberg ontving al vanaf zijn debuut Blauwe maandagen in binnen-en buitenland talloze prijzen voor zijn boeken. Hij is gastschrijver geweest op verschillende Europese universiteiten.

A.F.Th. van der Heijden, auteur

A.F.Th. van der HeijdenHet brede oeuvre van romancier A. F. Th. van der Heijden (1951) werd inmiddels bekroond met alle denkbare literaire prijzen, waaronder de Constantijn Huygensprijs (2011) en de PC Hooftprijs (2013). In zijn romans en verhalen kan ‘alles literatuur worden’. Of het nu gaat om krakersrellen, misdaadgeschiedenis, voetbalvandalen of om zijn persoonlijk leven, steeds slaagt Van der Heijden erin om het menselijk bestaan met een scherp oog voor het morele en het tragische te herscheppen tot kunstwerk. Twee grote romancycli vormen de spil van zijn werk: De tandeloze tijd en Homo duplex. Voor Tonio. Een requiemroman, over de plotselinge dood van zijn enige zoon – een boek waarvan meer dan 200.000 exemplaren werden verkocht – ontving hij in 2012 zowel de Libris Literatuurprijs als de NS Publieksprijs.

Viktor Horsting & Rolf Snoeren, modeontwerpers

Viktor&Rolf (beiden 1969) gaven in hun meer dan twintigjarige carrière de Nederlandse mode een gezicht in het buitenland. Mode van Viktor&Rolf is radicaal, sculpturaal, ironisch, extravagant en vormt een statement over de mode zelf. Daarnaast is het duo zakelijk zeer succesvol: ze werkten samen met zeer uiteenlopende partners, zoals KLM, Samsonite, Bugaboo, cosmeticahuis Shu Uemura en maakten voor H&M een collectie. In december 2013 opende ze hun eerste flagship store aan de prestigeuze rue Saint-Honoré in Parijs. Hun parfum Flowerbomb is een doorslaand succes en zij lanceerden hun nieuwe parfum Bonbon. Sinds 2013 zijn Viktor&Rolf weer terug op het toneel van de haute couture, danseressen van het Nationaal Ballet, gekleed in latex, werkten mee aan hun Parijse show. Voor de volgende productie van het Nationaal Ballet zullen Viktor&Rolf de kostuums ontwerpen – dat deden ze al eerder voor een opera.

Uiteraard is hun werk ook beloond met een enorme reeks prijzen: dat begon in 1993 met de persprijs in Hyères, de belangrijkste modewedstrijd ter wereld.

Francine Houben, architect

Francine HoubenFrancine Houben (1955), creatief directeur van Mecanoo, is een van de weinige wereldberoemde vrouwelijke architecten. Houben heeft een breed oeuvre, variërend van theaters, musea en bibliotheken tot woonwijken en parken. In Birmingham staat de door haar ontworpen grootste bibliotheek van Europa.
Haar visie op architectuur legde ze vast in het manifest Compositie, Contrast, Complexiteit (2001). In Dutch Mountains (2011) doet ze verslag van haar leven als internationaal werkend architect aan de hand van acht bijzondere projecten. Houben was hoogleraar mobiliteitsesthetiek aan de TU Delft en doceerde aan Harvard University. Ze was directeur/curator van de Eerste Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam. Sinds 2010 is Houben lid van de Akademie der Künste in Berlijn. Ze staat als enige Nederlander op de Debrett's lijst van meest invloedrijke mensen in Groot-Brittannië, waarin haar onconventionele benadering van architectuur wordt geroemd.

Janine Jansen, violist

Janine JansenVioliste Janine Jansen (1978) draait al jaren mee in de wereldtop: ze werkte met bijna alle bekende dirigenten (Gergiev, Haitink, Mehta, Maazel, Jansons), en met veel wereldwijd beroemde orkesten, zoals de Berliner Philharmoniker, the New York Philharmonic en natuurlijk met het Concertgebouworkest waarmee ze een bijzondere band heeft. Al meer dan tien jaar organiseert ze in Utrecht haar eigen Kamermuziekfestival. Zelf speelt ze ook vaak kamermuziek. Jansen heeft een platencontract met Decca, en haar opnames zijn zeer succesvol. Ter gelegenheid van het verschijnen van haar album met concerten en sonates van Bach doet ze dit seizoen twee grote Europese tournees. In 2003 won Jansen de Nederlandse Muziekprijs, in 2012 de Concertgebouw Prijs en daarnaast nog tal van buitenlandse prijzen.

Aernout Mik - video- en beeldend kunstenaar

Met een indrukwekkende lijst aan internationale tentoonstellingen is Aernout Mik (1962) een van de meest succesvolle Nederlandse kunstenaars van dit moment. Mik weet in zijn werk dilemma’s rond actuele maatschappelijke thema’s voelbaar te maken. In zijn video’s staan de gebeurtenissen die zich tussen personages voltrekken op zichzelf, maar wekken tegenstrijdige emoties op. Dit wordt versterkt doordat Mik verschillende lagen van realiteit creëert, waarin hij video combineert met andere kunstvormen zoals performance, beeldhouwen, fotografie en architectuur. Zijn werk is opgenomen in de collecties van het Stedelijk Museum in Amsterdam, Museum Boijmans van Beuningen, het Van Abbe Museum en het Centraal Museum in Utrecht. In 2002 ontving hij de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Kunst.

Charlotte Mutsaers, auteur/beeldend kunstenaar

Charlotte MutsaersMutsaers (1942) is een dubbeltalent: zowel op het gebied van de beeldende kunst als van de literatuur laat ze zien tot de absolute top te behoren. Haar werk is zeer eigen, filosofisch en inventief met even veel ruimte voor mensen als voor dieren. Op beeldend vlak maakte ze schilderijen, tekeningen, collages en grafiek. Op literair/beeldend vlak maakte ze strips en emblemata. Op literair vlak schreef ze behalve romans (De Markiezin, Rachels Rokje en Koetsier Herfst) drie bundels essays (Kersenbloed, Paardejam en Zeepijn) en een bundel gedichten (Dooier op drift). Mutsaers kent als geen ander de mogelijkheden en grenzen van zowel de beeldende kunst als de literatuur.
Charlotte Mutsaers kreeg voor haar hele literaire oeuvre de Constantijn Huygensprijs en de PC Hooftprijs. Voor haar literaire en beeldende werk ontving ze de Jacobus van Looyprijs.

Ramsey Nasr, dichter/schrijver, acteur/regisseur

Ramsey NasrIn zijn vele artikelen en opiniestukken laat Ramsey Nasr (1974) zich kennen als een man met vele passies. Naast liefde voor kunst – klassieke muziek, toneel, poëzie – is er ook een grote betrokkenheid bij de hedendaagse politiek, zowel nationaal als internationaal. Een verzamelbundel van Nasrs poëzie verscheen in 2009 onder de titel Tussen lelie en waterstofbom. Afgezien van zijn literaire werk is Nasr een begenadigd acteur en regisseur – hij was verbonden aan het Zuidelijk Toneel, maakte solovoorstellingen en is te zien in films en tv-series. Naast zijn eigen theatermonologen regisseert Nasr ook muziektheater. In 2009 werd hij voor vier jaar benoemd tot Dichter des Vaderlands. Voor de bundel Mijn nieuwe vaderland. Gedichten van crisis en angst, die inspeelt op de relatie tussen kunst en cultuur en de Nederlandse politiek ontving hij de E. du Perronprijs 2011. Met Hier komt de poëzie!, een 7-cd-box met een persoonlijke keuze uit de Nederlandstalige poëzie koos hij een nieuwe vorm om een breder publiek te bereiken. In 2013 kreeg Nasr de Gouden Ganzenveer uitgereikt en behoort hij tot de vaste spelerskern van Toneelgroep Amsterdam.

Erwin Olaf, fotograaf

Erwin OlafErwin Olaf (1959) maakte internationaal naam met de serie Chessmen (1988) waarmee hij de prijs voor jonge Europese fotografen won. Met uiterst gestileerd en ontregelend beeld weet hij de aandacht te vestigen op sociale kwesties, taboes en bourgeois conventies. Is zijn vroege werk vooral gedurfd en provocerend, in de latere series Hope en Grief zoomt hij in op de kwetsbaarheid en eenzaamheid van de mens. Zijn conceptueel uitdagende stijl maakte hem tot een toonaangevend reclamefotograaf voor grote merken als Louis Vuitton en bladen zoals Vogue en New York Times. Naast fotografie is ook film een belangrijk kunstmedium voor Olaf. Zijn werk werd inmiddels bekroond met verschillende(oeuvre)prijzen, waaronder de Amerikaanse Lucie Award (2008) en de Johannes Vermeerprijs (2011), de Nederlandse staatsprijs voor de kunsten. In 2013 ontwierp Erwin Olaf de beeltenis van koning Willem Alexander voor de nieuwe euromunt.

Gijs Scholten van Aschat, acteur

Gijs Scholten van AschatActeur Gijs Scholten van Aschat (1959) is momenteel verbonden aan Toneelgroep Amsterdam, en werkte daarvoor bij onder meer Nationaal Toneel en Orkater. Hij speelde mee in een onuitputtelijke reeks toneelstukken, films, televisieprogramma’s en -series. Enkele jaren geleden ontpopte hij zich ook als schrijver, van de novelle Beretta Bobcat en van het scenario voor de film De Poel. Over het Nederlandse cultuurbeleid en de positie van de kunstenaar heeft Scholten van Aschat uitgesproken ideeën.
Gijs Scholten van Aschat ontving alle belangrijke prijzen: al in 1983 een Arlecchino voor Midzomernachtsdroom, de Louis d’Or voor zijn rol in Decadence en de Albert van Dalsumring, een belangrijke onderscheiding die jarenlang in handen van Pierre Bokma was. Voor zijn rol in de televisieserie Oud geld kreeg hij een Gouden Kalf. Scholten van Aschat is bovendien de beste voorlezer van Nederland.

Johan Simons, theaterregisseur

Johan SimonsJohan Simons (1946) maakte sinds 1985 naam als regisseur van Theatergroep Hollandia. Zijn baanbrekende locatievoorstellingen, waarmee hij de werkelijkheid direct in het theater wist te betrekken, hadden grote zeggingskracht. Ook in de voorstellingen bij NTGent ( vanaf 2005) komt Simons’ interesse voor maatschappelijk geëngageerde thema’s duidelijk naar voren.
Zijn repertoire omvat zowel Griekse tragedies, hedendaags drama, klassieke stukken van Shakespeare en Tsjechov, maar ook verrassende boek- en filmbewerkingen. Simons is naast theater- ook operaregisseur, onder meer in de Parijse Opéra en in het Teatro Real in Madrid. Simons heeft voor zijn werk talloze prijzen gekregen, waaronder de Europese Prijs voor Nieuwe Theatervormen (2001). Simons ontving in 2009 een eredoctoraat van de Universiteit Gent.
In 2010 werd hij intendant van de Münchner Kammerspiele, een van de meest prestigieuze Duitse toneelhuizen. Zijn voorstellingen, waarvoor hij zich steeds weet te omringen met een uitmuntend collectief aan acteurs, reizen met succes door Europa en daarbuiten. Vanaf 2015 wordt Simons intendant van de Ruhrtriennale, een festival voor internationaal theater en muziektheater, dat zich afspeelt op voormalige industriële sites verspreid over het Ruhrgebied. Simons is lid van de Akademie der Künste in Berlijn.

Paul Verhoeven, filmregisseur

Paul VerhoevenVeruit de meest bekende Nederlandse filmregisseur is zonder twijfel Paul Verhoeven (1938). In Nederland werd hij bekend met de serie Floris, met Turks Fruit (nog steeds de meest succesvolle Nederlandse film), Soldaat van Oranje, De vierde man en meer recent Zwartboek. In Amerika maakte hij kaskrakers als Robocop (1987), Total Recall en Basic Instinct. Niet onvermeld kan Verhoevens fascinatie voor Jezus blijven: in 2008 verscheen zijn boek Jezus van Nazareth – een realistisch portret. Verhoeven is zeker ook de meest gelauwerde regisseur van ons land: hij kreeg een aantal keren een Gouden Kalf, vele buitenlandse prijzen en nominaties voor onder meer een Oscar, een Gouden Leeuw en een BAFTA Award.

Barbara Visser, beeldend kunstenaar/filmmaker

Barbara VisserDe foto's, video's en installaties van Barbara Visser (1966) worden gekenmerkt door het ontregelen van verwachtingspatronen. Vervreemding van de werkelijkheid en het bevreemdende van de werkelijkheid hanteert ze in haar werk op een heel eigen wijze, met een grote visuele overtuigingskracht. Aandacht trok ze onder meer met een fotoserie (The World Belongs to Early Risers, 2002) van een badgast, die geniet van de zon terwijl verderop een aangespoelde vluchteling wordt gefotografeerd.
Verschillende werkelijkheden, originelen en kopieën zijn terugkerende thema's bij Visser. Haar werk is onder andere opgenomen in de collectie van het Stedelijk Museum in Amsterdam, het Museum voor Moderne Kunst in Arnhem, het Haagse Gemeentemuseum in Den Haag, het Frans Hals Museum in Haarlem en Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. Barbara Visser ontving verschillende prijzen, waaronder de David Röell Prijs (2007) en de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Kunst (2008).

Henny Vrienten, musicus/componist

Henny VrientenIedereen kent Henny Vrienten (1948) als frontman van Doe Maar, waarschijnlijk de meest succesvolle Nederlandse band ooit. Nadat Doe Maar in 1984 was gestopt nam Vrienten een aantal soloalbums op en legde hij zich toe op het schrijven van muziek voor film en televisie, voor onder andere Jan Rap en z'n maat, The Discovery of Heaven en Kruimeltje. Hij was ook verantwoordelijk voor de soundtracks van de musicals Ciske de Rat, en, meer recent, Petticoat. Vrienten nam in 1999 het stokje over van Harry Bannink als componist van de liedjes in Het Klokhuis en Sesamstraat.
Maar Vrienten is op meer fronten actief: in 2006 bracht hij een gedichtenbundel uit en in 2008 ging Vrientens hoogmis in première in de Janskerk te Utrecht.
Hij ontving voor zijn werk de Zilveren en Gouden Harp, twee Gouden Kalveren, twee Edisons en de Musical Award.

Jaap van Zweden, dirigent/violist

Jaap van ZwedenVan Zweden (1960) had achter elkaar twee carrières: als violist won hij het Oscar Backconcours en als negentienjarige werd hij de jongste concertmeester van het Koninklijk Concertgebouworkest ooit. Vanaf 1995 legde hij zich geheel toe op het dirigeren: eerst in Nederland (bij het Orkest van het Oosten), maar inmiddels is hij een wereldberoemd en veelgevraagd gastdirigent. Vanaf 2008 is Van Zweden vaste dirigent van het Dallas Symphony Orchestra en daarnaast heeft hij een vaste positie bij het Hong Kong Philharmonic Orchestra. Hij maakte opnames van alle symfonieën van Beethoven, Brahms en Bruckner.
Samen met zijn vrouw Aaltje zet hij zich in voor de stichting Papageno gericht op de ontwikkeling en het onderwijs van kinderen met autisme. Jaap van Zweden is zeer geïnteresseerd in muziekeducatie en de ontwikkeling van kinderen.
Van Zweden ontving de Musical America’s Conductor of the Year Award 2012.