Effectiviteit

Op deze pagina treft u de vragen aan over de vaccinatie en het coronavirus in de rubriek 'Effectiviteit'.

Vraag 32

Neurowetenschapper Matthew Walker heeft over de griepprik gezegd: 'Onvoldoende slaap in de week voordat een griepprik wordt toegediend, kan ervoor zorgen dat er de helft minder antilichamen worden geproduceerd – een reactie die de griepprik grotendeels ondoeltreffend zou maken.' In hoeverre gaat dit ook op voor het coronavaccin? En: Walker heeft het over onvoldoende slaap, maar wat als je wel voldoende slaapt, maar de kwaliteit van je slaap te wensen over laat?

Inderdaad zijn er gegevens dat slaaptekort of een verstoord 24-uursritme (bijvoorbeeld bij nachtdienst) de resultaten van vaccinatie kan verminderen. Er zijn aanwijzingen dat vaccinatie ’s morgens iets beter is dan later op de dag.

Vraag 33

Betekenen de getallen 95% en 94%  bescherming van Pfizer en Moderna dat nog 5% of 6% na de vaccinatie toch nog besmet kunnen worden?

Inderdaad, 5% tot 6 % is niet beschermd en kan dus de ziekte nog krijgen, wellicht in lichtere vorm. Hoe lang mensen na de infectie beschermd zijn is nog onduidelijk.

Vraag 34

Er wordt vaak gesproken over de betrouwbaarheid van de vaccins, bijvoorbeeld van 93% tot 97%. Het is mij niet duidelijk wat deze percentages betekenen. Er wordt namelijk gesproken over dat er van de 100 mensen die ziek zouden worden, dan nog maar 7 tot 3 ziek worden, afhankelijk van dat percentage , maar ook dat mensen die ziek worden een minder ernstig ziekteverloop doormaken.
Eerste vraag: wat is het nu? Tweede vraag: Kan het dus zo zijn dat je gevaccineerd en al nog steeds een ernstige COVID-infectie kan doormaken, en dat je daarom toch afstand moet blijven houden etcetera, totdat er voldoende groepsimmuniteit is opgebouwd door een hoge vaccinatiegraad?

Zie ook het antwoord op vraag 33. Uit al het vaccinatieonderzoek tot dusver komt dat bij een kleine groep nog infectie voorkomt ondanks vaccinatie. Het risico op ernstige infectie is gering. Afstand houden is geboden tot er groepsimmuniteit is.

Vraag 35

Hoe wordt het werkingspercentage van het vaccin gemeten? Want als dat gebeurt met het meten van antistoffen in het  bloed, is dat kennelijk een niet te ingewikkelde test en zou die ook gedaan kunnen worden om aan te tonen of een gezond persoon al een infectie heeft doorgemaakt en dus niet geënt hoeft te worden. In het webinar  werd gezegd dat dat te lastig en duur is. Ook kun je niet weten of de gevaccineerde groep en de groep die een placebo kreeg met het virus in aanraking is geweest. Ik neem aan dat de mensen niet aan het  virus zijn blootgesteld, dat is niet ethisch.

Dit soort klinische studies betreft heel veel mensen (20.000 of meer). En die doe je het liefst op plekken waar de kans het grootst is dat iemand COVID krijgt (VK, VS, Brazilië, Zuid-Afrika). De ene groep krijgt een placebo en de andere het vaccin. De fabrikant weet niet wie wel of niet het vaccin heeft (geblindeerd) en volgt alle mensen door te kijken naar rare effecten (een van de testen is dan ook tijdelijk gestopt bij een overlijdensgeval, waarvan de fabrikant niet van wist of die placebo of het vaccin had). Je kan berekenen dat na 5 maanden er een bepaalde hoeveelheid mensen in de controlegroep geïnfecteerd zou moeten zijn. Dan wordt de studie formeel 'geopend' en wordt gekeken of er wel of niet een verschil is tussen beide groepen. Daaruit wordt dan de effectiviteit, dus de mate van bescherming, berekend. Dit is de reden dat dit soort studies zowel duur zijn als een tijd duren. Vervolgens kan men ook bekijken hoeveel antistoffen er nodig zijn om mensen te beschermen.

Vraag 36

Hoe lang ben je beschermd na de vaccinatie? Is het denkbaar dat we straks jaarlijks een coronaprik krijgen, zoals nu de griepprik, omdat het virus blijft muteren?

Er komen verschillende vaccins en die bieden waarschijnlijk verschillende tijden bescherming. In alle gevallen is het meer dan een maand of 9, maar hoeveel langer is niet bekend, want dan moet je vooruit in de tijd kunnen kijken. Verwachting is dat dit in ieder geval jaren zal zijn. 

Vraag 37

Naar aanleiding van de uiteenzetting van de verschillende soorten vaccinaties: voor welke soort vaccinatie zou u zelf kiezen?

Ik heb vertrouwen in de EMA en de zorgvuldigheid waarmee gekeken wordt naar de effectiviteit en de veiligheid van de verschillende vaccines. Ik denk dat ik het eerste vaccin dat mij wordt aangeboden ga nemen. Voorlopig zullen we niet de luxe hebben dat we in de dokterskamer een keuze hebben uit een paar verschillende vaccines.

Vraag 38

Wat is de Number Needed To Vaccinate van het coronavaccin om mogelijk één ernstig geval van COVID-19 te voorkomen en wat is de NNTV om één leven te redden? 
Hoe verhoudt het relatieve risico zich tot het absolute risico? Wat betekent die '95% effectiviteit' (opgave fabrikant) feitelijk?

Op dit moment is alleen gekeken in hoeverre de vaccins beschermen tegen ziekte in fase 1-2-3 studies. Andere gegevens zijn er nog niet. De opgegeven bescherming lag rond de 95%, dus de kans dat men ziek werd was ongeveer 20 keer kleiner in gevaccineerden dan in niet-gevaccineerden. 

Vraag 39

Bij de maatschappelijke voordelen van vaccineren tegen SARS-Cov-2 wordt onder andere gekeken naar het voorkomen van overlijdens als gevolg van COVID-19. Hoeveel extra voordeel is te behalen door het voorkomen van zogenaamde long-COVID-19? 

Bij mijn weten is de follow-up van de randomized trials, waarin de effectiviteit van de coronavaccins bestudeerd wordt, nog te kort om de effecten wat betreft het voorkomen of bekorten van long-COVID-19 te kunnen meten. Maar ik vind het plausibel dat een vaccin, dat een zeer hoog percentage van de COVID-19-gevallen kan voorkomen, daarmee ook een hoog percentage van de long-COVID-19 gevallen zal voorkomen. Dat zal dan een aanzienlijk extra gunstig effect hebben voor de volksgezondheid, de samenleving en de economie. Ik verwacht dat hierover in de loop van het voorjaar redelijk  precieze schattingen beschikbaar komen.